ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย
สาระสำคัญ
- การเปิดบัญชีเงินฝากตามคำสั่งของพวกเพื่อรับโอนเงินค่ายาเสพติด มีลักษณะเป็นการแบ่งหน้าที่กันทำด้วยการสมคบ1
- เมื่อได้มีการกระทำความผิดเพราะการสมคบ การกระทำนั้นไม่ใช่เพียงความผิดฐานยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีธนาคารตามมาตรา 129 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสามปี2
- เมทแอมเฟตามีน 1,580 เม็ด สารบริสุทธิ์ 31.031 กรัม ศาลฟังว่าก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชนตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) แต่ยังไม่ใช่การกระทำเพื่อการค้า และไม่ถึงวรรคสาม
- โทษจำคุกตลอดชีวิตตามกฎหมายเดิมหนักกว่าเพดานของกฎหมายใหม่ ศาลกำหนดโทษใหม่เป็นจำคุก 20 ปี ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 10 ปี3
ฎีกา 2306/2567 ตัดสินเรื่องอะไร
ฎีกา 2306/2567 ตัดสินว่า ผู้ที่เปิดบัญชีธนาคารตามคำสั่งของพวกเพื่อรับเงินค่ายาเสพติด และในที่สุดร่วมกันมียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายเพราะการสมคบ ต้องรับผิดตามมาตรา 145 ไม่ใช่เพียงมาตรา 129 แต่เมื่อคดีถึงที่สุดตามกฎหมายเดิมด้วยโทษจำคุกตลอดชีวิต ศาลกำหนดโทษใหม่ตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) ซึ่งเบากว่า
คดีนี้เป็นคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ จำเลยฎีกาขอให้ปรับบทเป็นมาตรา 129 ศาลฎีกาแผนกคดียาเสพติดไม่รับข้ออ้างนั้น แต่ยังลดโทษให้มาก เพราะการปรับบทตามมาตรา 145 ทำให้โทษสูงสุดเหลือจำคุก 20 ปี
ข้อเท็จจริงในคดี
ข้อเท็จจริงต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาฉบับเต็ม
- ศาลชั้นต้นพิพากษาตามกฎหมายเดิมว่าจำเลยมีความผิดฐานสมคบกันกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดและได้มีการกระทำความผิดเพราะการสมคบ และฐานร่วมกันมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็นกรรมเดียวหลายบท ลงโทษจำคุกตลอดชีวิตและปรับ 1,000,000 บาท ลดกึ่งหนึ่งเพราะรับสารภาพ คงจำคุก 25 ปี คดีถึงที่สุด
- ข้อเท็จจริงที่ยุติคือ เมทแอมเฟตามีนที่จำเลยกับพวกร่วมกันมีไว้เพื่อจำหน่ายมี 1,580 เม็ด สารบริสุทธิ์ 31.031 กรัม จำเลยมีบทบาทเปิดบัญชีเงินฝากธนาคารตามคำสั่งของพวกเพื่อรับโอนเงินค่ายาเสพติด
- ระหว่างรับโทษ ประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ จำเลยยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่ ศาลชั้นต้นยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดพิพากษายืน จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาต
ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย
ศาลฎีกาแผนกคดียาเสพติดวินิจฉัยว่ามีเหตุกำหนดโทษใหม่หรือไม่ ซึ่งต้องตอบคำถามย่อยสามข้อ
- การกระทำของจำเลยตามกฎหมายใหม่เข้ามาตรา 145 วรรคใด
- การเปิดบัญชีรับเงินค่ายาเสพติดเป็นเพียงความผิดตามมาตรา 129 ตามที่จำเลยฎีกาหรือไม่
- โทษจำคุกตลอดชีวิตตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังหรือไม่
ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร
ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้กำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคสอง (2) ประกอบประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) จำคุก 20 ปี ปรับ 1,000,000 บาท ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 10 ปี และปรับ 500,000 บาท
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2306/25674
ยาเสพติดปริมาณนี้ ถ้าไม่ถูกจับก่อน ย่อมแพร่กระจายไปในกลุ่มผู้เสพและบุคคลทั่วไป จึงเป็นการก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชนตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) แต่ยังไม่ร้ายแรงถึงขั้นกระทบความปลอดภัยของประชาชนทั่วไปตามวรรคสาม (2) และยังไม่ปรากฏว่าเป็นขบวนการหรือจำหน่ายเป็นปกติธุระ จึงไม่ใช่การกระทำเพื่อการค้า
การเปิดบัญชีตามคำสั่งของพวกเป็นการแบ่งหน้าที่กันทำในการสมคบ และในที่สุดได้ร่วมกันมียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายเพราะการสมคบ จึงไม่ใช่เพียงความผิดตามมาตรา 129
โทษจำคุกตลอดชีวิตหนักกว่าโทษจำคุกตามมาตรา 145 วรรคสอง ศาลต้องกำหนดโทษใหม่
“มีลักษณะเป็นการแบ่งหน้าที่กันทำด้วยการสมคบกันเพื่อกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด”
“การกระทำของจำเลยจึงหาใช่เป็นเพียงความผิดฐานยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีธนาคาร”
“ยังไม่ปรากฏข้อเท็จจริงชัดเจนว่า จำเลยกับพวกกระทำความผิดเป็นขบวนการค้ายาเสพติดหรือจำหน่ายยาเสพติดเป็นปกติธุระ”
เหตุผลของศาลฎีกา
ศาลให้เหตุผลตามลำดับของการกำหนดโทษใหม่ คือปรับบทตามกฎหมายใหม่ก่อน แล้วจึงเทียบโทษ
การปรับบทตามมาตรา 145 ศาลใช้ข้อเท็จจริงที่ยุติ ได้แก่ จำนวน 1,580 เม็ดและการรับสารภาพว่าร่วมกันมีไว้เพื่อจำหน่าย แล้วฟังว่าการกระทำโดยสภาพทำให้ยาเสพติดแพร่ไปสู่ผู้เสพและบุคคลทั่วไป จึงเข้าวรรคสอง (2) ส่วนวรรคสอง (1) การกระทำเพื่อการค้า ศาลเห็นว่ายังไม่มีข้อเท็จจริงชัดเจนเรื่องขบวนการหรือการจำหน่ายเป็นปกติธุระ ข้อนี้สอดคล้องกับหลักของคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567
บทบาทของผู้เปิดบัญชี จำเลยอ้างว่าเพียงเปิดบัญชีตามคำสั่งของพวก ศาลเห็นว่าการเปิดบัญชีเพื่อรับเงินค่ายาเสพติดเป็นหน้าที่หนึ่งในการแบ่งงานกันทำ เมื่อการสมคบนำไปสู่การมียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายจริง จำเลยจึงรับผิดในความผิดที่ได้กระทำเพราะการสมคบ ซึ่งต้องระวางโทษตามที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น ไม่ใช่โทษของมาตรา 129
การเทียบโทษ มาตรา 145 วรรคสองมีโทษจำคุกตั้งแต่ 2 ปีถึง 20 ปี โทษจำคุกตลอดชีวิตตามคำพิพากษาเดิมจึงหนักกว่า และเข้าเงื่อนไขของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) ศาลกำหนดโทษจำคุก 20 ปี ซึ่งเป็นอัตราสูงสุดของวรรคสอง แล้วลดกึ่งหนึ่งตามที่ลดไว้เดิม
หลักกฎหมายสารบัญญัติที่คดีนี้วาง
หลักสารบัญญัติของคดีนี้คือความสัมพันธ์ระหว่างความผิดฐานสมคบตามมาตรา 127 กับความผิดฐานยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีตามมาตรา 129
มาตรา 127 สมคบ วรรคหนึ่งลงโทษการตกลงกันตั้งแต่สองคนขึ้นไปเพื่อกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด แม้ยังไม่ได้กระทำความผิดนั้น วรรคสองให้ผู้สมคบรับโทษตามที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น เมื่อได้มีการกระทำความผิดเพราะเหตุที่ได้สมคบกัน ผู้สมคบที่มีหน้าที่เพียงส่วนหนึ่งจึงรับโทษเท่าความผิดหลัก
มาตรา 129 ยอมให้ใช้บัญชี ลงโทษผู้ยอมให้ผู้อื่นใช้ชื่อ เอกสาร บัญชีธนาคาร บัตรอิเล็กทรอนิกส์ หรือซิมการ์ด โดยรู้หรือควรรู้ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อการกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด โทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท บทนี้ใช้กับผู้ที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของการตกลงกระทำความผิด ขอบเขตระหว่างมาตรา 129 กับการเป็นผู้สนับสนุนตามมาตรา 125 วินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7422/2568
เกณฑ์แยก คำถามที่ศาลใช้แยกคือ ผู้เปิดบัญชีเป็นส่วนหนึ่งของแผนการกระทำความผิดหรือไม่ ถ้าเปิดบัญชีตามคำสั่งเพื่อทำหน้าที่ในแผน ถือเป็นการแบ่งหน้าที่ในการสมคบ ถ้าเพียงยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีที่เปิดไว้แล้วโดยรู้หรือควรรู้ว่าจะถูกใช้ในความผิด อาจเข้ามาตรา 129
วิธีพิจารณาความและพยานหลักฐาน
ประเด็นวิธีพิจารณาของคดีนี้คือขอบเขตของการปรับบทใหม่ในชั้นกำหนดโทษใหม่
ข้อเท็จจริงจากคำฟ้องและคำรับสารภาพ ในคดีที่ถึงที่สุดโดยจำเลยรับสารภาพ ศาลใช้ข้อเท็จจริงตามคำฟ้องและคำรับสารภาพเป็นฐานของการปรับบทใหม่ ศาลจึงฟังได้ว่าจำเลยร่วมกันมีไว้เพื่อจำหน่าย และเปิดบัญชีตามคำสั่งของพวก จำเลยไม่อาจนำสืบข้อเท็จจริงใหม่เพื่อเปลี่ยนบทบาทของตนในชั้นนี้
การปรับบทต้องอยู่ภายในข้อเท็จจริงที่ยุติ ศาลไม่ฟังว่าเป็นการกระทำเพื่อการค้า เพราะคำพิพากษาเดิมไม่มีข้อเท็จจริงเรื่องขบวนการหรือการจำหน่ายเป็นปกติธุระ ผลนี้เป็นประโยชน์แก่จำเลย
ความสัมพันธ์กับฎีกาฉบับอื่น คำพิพากษาฉบับนี้ใช้วิธีเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 คือปรับบทตามกฎหมายใหม่จากข้อเท็จจริงที่ยุติ แล้วเทียบโทษ
ผลต่อคดีอื่นและข้อจำกัด
หลักของคดีนี้สำคัญต่อผู้ที่ถูกดำเนินคดีเพราะเปิดบัญชีธนาคารให้ผู้อื่นใช้ในคดียาเสพติด
ผลต่อผู้ต้องหาและจำเลย
ผู้ที่เปิดบัญชีตามคำสั่งของผู้อื่นเพื่อรับเงินค่ายาเสพติด เสี่ยงต่อการถูกลงโทษในฐานะผู้สมคบหรือผู้สนับสนุน ซึ่งมีโทษเท่าความผิดหลัก ไม่ใช่โทษจำคุกไม่เกินสามปีตามมาตรา 129
การต่อสู้ว่าเป็นเพียงการยอมให้ใช้บัญชีต้องมีข้อเท็จจริงว่าไม่ได้ร่วมรู้แผนการ ไม่ได้รับคำสั่งเพื่อทำหน้าที่ในการกระทำความผิด และไม่ได้รับประโยชน์จากการค้า
ผู้ต้องโทษตลอดชีวิตตามกฎหมายเดิมในคดีที่ปริมาณไม่ถึงระดับวรรคสาม ยื่นคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ได้ และโทษอาจลดลงมาก
ข้อจำกัดในการนำไปใช้
ศาลวินิจฉัยจากข้อเท็จจริงที่ยุติเพราะจำเลยรับสารภาพว่าร่วมกันมีไว้เพื่อจำหน่าย คดีที่จำเลยปฏิเสธและโจทก์พิสูจน์ได้เพียงการเปิดบัญชี ผลอาจต่างกัน
ปริมาณ 31 กรัมในคดีนี้ศาลจัดอยู่ระดับวรรคสอง คดีที่ปริมาณสูงกว่ามากอาจได้ผลต่างกัน
ความเห็นของสำนักงาน
สำนักงานเห็นว่าคดีบัญชีธนาคารในคดียาเสพติดต้องแยกข้อเท็จจริงสามชั้น คือ ผู้เปิดบัญชีรู้หรือไม่ว่าบัญชีจะถูกใช้รับเงินค่ายาเสพติด ได้รับคำสั่งหรือเป็นส่วนหนึ่งของแผนหรือไม่ และได้รับประโยชน์หรือไม่ คำตอบของแต่ละชั้นเปลี่ยนบทกฎหมายจากมาตรา 129 เป็นมาตรา 125 หรือมาตรา 127 ซึ่งโทษต่างกันหลายเท่า
ตัวบทที่ศาลใช้
ถ้อยคำต่อไปนี้คัดคำต่อคำจากฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 127 ความผิดฐานสมคบ
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๒๗ผู้ใดสมคบโดยการตกลงกันตั้งแต่สองคนขึ้นไป เพื่อกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด ผู้นั้นสมคบกันกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี และปรับไม่เกินห้าแสนบาท
ถ้าได้มีการกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดเพราะเหตุที่ได้มีการสมคบกันตามวรรคหนึ่ง ผู้สมคบกันนั้นต้องระวางโทษตามที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น
ในกรณีที่การกระทำตามวรรคหนึ่งมีลักษณะเป็นการกระทำขององค์กรอาชญากรรม ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษสองเท่าของโทษที่กำหนดไว้ในวรรคหนึ่ง
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ คำว่า “องค์กรอาชญากรรม” หมายความว่า คณะบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปที่รวมตัวกันช่วงระยะเวลาหนึ่งและร่วมกันกระทำการใด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดและเพื่อได้มาซึ่งผลประโยชน์ทางการเงิน ทรัพย์สิน หรือผลประโยชน์ทางวัตถุอย่างอื่น
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 129 ความผิดฐานยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีธนาคาร ซึ่งจำเลยขอให้ปรับบท
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๒๙ผู้ใดยอมให้ผู้อื่นใช้ชื่อ เอกสาร หลักฐานของตน ในการเปิด จด หรือลงทะเบียนทำธุรกรรมทางการเงิน ซื้อสินค้าหรือบริการอื่นใด ยอมให้ใช้บัญชีธนาคาร บัตรอิเล็กทรอนิกส์ ซิมการ์ดโทรศัพท์ หรือยอมให้ผู้อื่นใช้สิ่งเช่นว่านั้น ซึ่งตนได้เปิด จด หรือลงทะเบียนไว้แล้ว โดยรู้หรือควรรู้ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อการกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 145 คดีนี้ศาลปรับบทวรรคสอง (2)
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท
(๑) การกระทำเพื่อการค้า
(๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน
(๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี
(๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ
(๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย
(๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต
(๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม
(๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป
คำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องอื่นที่เกี่ยวข้อง
คำพิพากษาต่อไปนี้วินิจฉัยความรับผิดของผู้ที่มีส่วนในการกระทำความผิดโดยไม่ได้ครอบครองยาเสพติดเอง
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7422/2568 (ผู้ให้ใช้บัญชีธนาคารในฐานะผู้สนับสนุน): ขอบเขตระหว่างมาตรา 129 กับการเป็นผู้สนับสนุนตามมาตรา 125 และการเลือกวรรคของมาตรา 145 สำหรับผู้สนับสนุน
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2182/2567 (ผู้ซื้อไม่รับผิดในยาเสพติดส่วนที่ตนไม่รู้เห็น): ผู้ซื้อที่ตกลงซื้อขายเป็นผู้สมคบ แต่ไม่รับผิดในยาเสพติดส่วนที่ตนไม่รู้เห็น
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567 (ขายให้สายลับโดยไม่มีพฤติการณ์อื่นยังไม่ใช่การกระทำเพื่อการค้า): เกณฑ์ของการกระทำเพื่อการค้า
คำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติดทั้ง 18 เรื่องพร้อมสรุปสั้นอยู่ในหน้าคลังคำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติด ส่วนลำดับขั้นของคดีตั้งแต่ถูกจับจนพ้นโทษอยู่ในหน้าเส้นทางคดี 9 ช่วง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฎีกา 2306/2567
คำตอบต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2306/2567 และตัวบทที่อ้างในหน้านี้
เปิดบัญชีให้คนอื่นใช้รับเงินค่ายาเสพติด ผิดฐานใด
ขึ้นกับบทบาท ถ้าเปิดบัญชีตามคำสั่งเพื่อทำหน้าที่ในแผนการกระทำความผิด ศาลฎีกาในฎีกา 2306/2567 ถือว่าเป็นการแบ่งหน้าที่ในการสมคบ รับโทษเท่าความผิดหลัก ถ้าเพียงยอมให้ใช้บัญชีโดยรู้หรือควรรู้ อาจเป็นความผิดตามมาตรา 129
ความผิดตามมาตรา 129 มีโทษเท่าใด
จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
โทษจำคุกตลอดชีวิตตามกฎหมายเดิมลดได้หรือไม่
ลดได้เมื่อการกระทำเข้ามาตรา 145 วรรคหนึ่งหรือวรรคสองตามกฎหมายใหม่ ซึ่งมีโทษสูงสุดจำคุก 15 ปีหรือ 20 ปี คดีนี้ศาลกำหนดโทษใหม่เป็นจำคุก 20 ปีก่อนลดโทษ