ที่ปรึกษากฎหมายคดียาเสพติด ตั้งแต่ก่อนถูกจับจนพ้นโทษ · บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 (ประชุมใหญ่): มีไว้เพื่อจำหน่ายและพยายามจำหน่ายเป็นความผิดเดียวกันตามประมวลกฎหมายยาเสพติด

กฎหมายเดิมแยกการมียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายกับการจำหน่ายหรือพยายามจำหน่ายเป็นคนละฐาน ศาลจึงลงโทษได้หลายกรรม ประมวลกฎหมายยาเสพติดรวมทั้งหมดไว้ในคำว่า จำหน่าย คำพิพากษาฉบับนี้วินิจฉัยผลของการเปลี่ยนแปลงนี้ต่อคดีที่ถึงที่สุดแล้ว

ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย

สาระสำคัญ

  • ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 1 นิยามคำว่า จำหน่าย ให้รวมถึงการมีไว้เพื่อจำหน่าย1 การมีไว้เพื่อจำหน่าย การจำหน่าย และการพยายามจำหน่ายจึงเป็นความผิดอย่างเดียวกัน
  • การลงโทษตามกฎหมายเดิมเป็นหลายกรรมจึงหนักกว่าการลงโทษกรรมเดียวตามมาตรา 145 วรรคสอง (1) และอยู่ในหลักเกณฑ์กำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1)2
  • เมทแอมเฟตามีน 67 เม็ดที่มีไว้เพื่อจำหน่าย และการพยายามจำหน่าย 20 เม็ด ศาลฟังว่าเป็นการจำหน่ายเพื่อการค้า
  • การเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมกำหนดใหม่ได้ ศาลเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 แทน

ฎีกา 2609/2566 ตัดสินเรื่องอะไร

ฎีกา 2609/2566 ตัดสินว่า เมื่อประมวลกฎหมายยาเสพติดนิยามคำว่า จำหน่าย ให้รวมการมีไว้เพื่อจำหน่าย การกระทำที่ศาลเดิมลงโทษเป็นสองกรรม คือมีไว้เพื่อจำหน่ายกับพยายามจำหน่าย กลายเป็นความผิดเดียวตามกฎหมายใหม่ โทษตามคำพิพากษาเดิมจึงหนักกว่า และศาลกำหนดโทษใหม่ได้

คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยหลักเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 เรื่องความหมายของคำว่ากฎหมายตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 แต่ผลต่างกัน เพราะในคดีนี้การเปลี่ยนนิยามทำให้จำนวนกรรมลดลง ไม่ใช่เพียงอัตราโทษเปลี่ยน

ข้อเท็จจริงในคดี

ข้อเท็จจริงต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาฉบับเต็ม คดีเริ่มจากคำร้องของจำเลยภายหลังคำพิพากษาถึงที่สุด

  1. ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดตามกฎหมายเดิมให้ลงโทษจำเลยสามฐาน คือ ฐานเป็นผู้ขับขี่เสพเมทแอมเฟตามีน จำคุก 8 เดือน ฐานมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 5 ปี และปรับ 450,000 บาท และฐานพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน จำคุก 5 ปี โดยลงโทษเป็นหลายกรรม และเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิม
  2. ข้อเท็จจริงที่ยุติคือ จำเลยมีเมทแอมเฟตามีน 67 เม็ดไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และพยายามจำหน่ายไป 20 เม็ด
  3. เมื่อประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ จำเลยยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่ ศาลชั้นต้นกำหนดโทษใหม่ให้ลงโทษตามมาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคสอง (1) ฐานจำหน่ายเพื่อการค้าเพียงกรรมเดียว จำคุก 5 ปี ปรับ 450,000 บาท ฐานผู้ขับขี่เสพ 8 เดือน เพิ่มโทษหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 แล้วลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 3 ปี 9 เดือน 10 วัน และปรับ 300,000 บาท
  4. ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดพิพากษากลับให้ยกคำร้อง จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาต

ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามีเหตุกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) หรือไม่ โดยแยกเป็นสามคำถาม

  1. โทษที่ลงไว้ในแต่ละฐานหนักกว่าอัตราโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังหรือไม่
  2. การปรับบทเป็นหลายกรรมระหว่างฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายกับฐานพยายามจำหน่าย หนักกว่าการลงโทษตามกฎหมายใหม่หรือไม่
  3. การเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมซึ่งถูกยกเลิกแล้ว ต้องกำหนดใหม่อย่างไร

ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร

ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่พิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำสั่งกำหนดโทษใหม่ของศาลชั้นต้น

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 (ประชุมใหญ่)3

เมื่อพิจารณาโทษของแต่ละฐานแยกกัน โทษที่ลงไว้ไม่หนักกว่าอัตราโทษตามกฎหมายใหม่ ส่วนนี้ไม่เข้าหลักเกณฑ์

แต่ตามนิยามคำว่า จำหน่าย ในมาตรา 1 ของประมวลกฎหมายยาเสพติด การมีไว้เพื่อจำหน่าย การจำหน่าย และการพยายามจำหน่าย ทั้งหมดหรือบางส่วน เป็นความผิดอย่างเดียวกัน ต่างจากกฎหมายเดิมที่แยกฐานความผิด การปรับบทเป็นหลายกรรมจึงหนักกว่าการลงโทษกรรมเดียวตามมาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคสอง (1) และอยู่ในหลักเกณฑ์กำหนดโทษใหม่

การเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ซึ่งถูกยกเลิกแล้วหนักกว่ากฎหมายใหม่เช่นกัน แต่ศาลเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ได้ โดยอาศัยมาตรา 17 เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษไว้แล้ว

“การมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย การจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนและการพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนทั้งหมดหรือแต่บางส่วนก็ตาม จึงเป็นความผิดอย่างเดียวกันคือจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน”

“การปรับบทลงโทษฐานมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และฐานพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนเป็นหลายกรรม จึงหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง”

เหตุผลของศาลฎีกา

เหตุผลของศาลเริ่มจากหลักเดียวกับฎีกา 2610/2566 แล้วเพิ่มการวิเคราะห์ว่าการเปลี่ยนนิยามของฐานความผิดเป็นการเปลี่ยนกฎหมายในทางที่เป็นคุณ

ศาลฎีกาอ่านประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 ว่ากฎหมายหมายถึงบทที่กำหนดความผิดหรือโทษ ในคดีนี้รวมถึงบทความผิดทั้งสามฐาน การปรับบทเป็นหลายกรรม และบทเพิ่มโทษตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิม ถ้าส่วนใดถูกแก้ไขในทางที่เป็นคุณและทำให้จำเลยได้รับโทษน้อยลง ศาลแก้ไขโทษได้ภายในเงื่อนไขของมาตรา 3

ในชั้นเทียบโทษรายฐาน ศาลเห็นว่าโทษแต่ละฐานไม่หนักกว่ากฎหมายใหม่ เพราะพฤติการณ์ที่มีเมทแอมเฟตามีน 67 เม็ดเพื่อจำหน่ายและพยายามจำหน่าย 20 เม็ด บ่งชี้ว่าจำเลยมีไว้เพื่อแสวงหาประโยชน์จากการจำหน่ายเป็นการทั่วไป จึงเป็นการจำหน่ายเพื่อการค้าตามมาตรา 145 วรรคสอง (1) ซึ่งมีโทษจำคุกตั้งแต่ 2 ปีถึง 20 ปี และปรับตั้งแต่ 200,000 บาทถึง 2,000,000 บาท

ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่จึงพิจารณาต่อในเรื่องจำนวนกรรม พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 4 ยกเลิกกฎหมายเดิมทั้งหมด และมาตรา 1 ของประมวลกฎหมายใหม่นิยามคำว่า จำหน่าย ให้รวมการมีไว้เพื่อจำหน่าย การกระทำทั้งหมดของจำเลยจึงเป็นความผิดเดียว คือจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน การที่ศาลเดิมลงโทษสองกรรมจึงหนักกว่าการลงโทษกรรมเดียวตามกฎหมายใหม่

สำหรับการเพิ่มโทษ ศาลใช้เหตุผลเดียวกับฎีกา 2610/2566 คือบทเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งถูกยกเลิกและกฎหมายใหม่ไม่มีบทแทน แต่มาตรา 17 ทำให้ศาลเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามมาตรา 92 ได้ เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษไว้ในคำฟ้อง คำสั่งศาลชั้นต้นที่กำหนดโทษใหม่จึงชอบด้วยกฎหมาย

หลักกฎหมายสารบัญญัติที่คดีนี้วาง

หลักสารบัญญัติของคดีนี้คือนิยามคำว่า จำหน่าย ในประมวลกฎหมายยาเสพติด ผลต่อการนับกรรม และเกณฑ์การกระทำเพื่อการค้าตามมาตรา 145 วรรคสอง (1)

นิยามคำว่า จำหน่าย มาตรา 1 ของประมวลกฎหมายยาเสพติดให้คำว่า จำหน่าย หมายความรวมถึงการมีไว้เพื่อจำหน่ายด้วย ผลคือการมีไว้เพื่อจำหน่าย การขาย และการพยายามขายยาเสพติดชุดเดียวกัน ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน เป็นความผิดตามมาตรา 90 ประกอบมาตรา 145 เพียงฐานเดียว4 ตามกฎหมายเดิม การมีไว้เพื่อจำหน่ายกับการจำหน่ายเป็นคนละฐาน ศาลจึงลงโทษได้สองกรรม

การกระทำเพื่อการค้า มาตรา 145 วรรคสอง (1) เพิ่มโทษเมื่อเป็นการกระทำเพื่อการค้า5 ศาลฎีกาในคดีนี้ฟังว่าการมีไว้ 67 เม็ดและพยายามขาย 20 เม็ด บ่งชี้การแสวงหาประโยชน์จากการจำหน่ายเป็นการทั่วไป จึงเข้าเหตุนี้ ข้อเท็จจริงต่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567 ซึ่งเป็นการขายแก่สายลับผู้ล่อซื้อในปริมาณเล็กน้อยโดยไม่ปรากฏพฤติการณ์อื่น และศาลไม่ฟังว่าเป็นการกระทำเพื่อการค้า

การเปลี่ยนจำนวนกรรมเป็นการเปลี่ยนกฎหมายในทางที่เป็นคุณ คดีนี้แสดงว่าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 ไม่ได้ใช้เฉพาะเมื่ออัตราโทษลดลง แต่ใช้เมื่อโครงสร้างฐานความผิดเปลี่ยนจนทำให้จำนวนกระทงลดลงด้วย ผลต่อโทษอาจมาก เพราะการลงโทษหลายกรรมทำให้โทษรวมกัน

การเพิ่มโทษตามบททั่วไป ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17 ให้นำบทบัญญัติภาค 1 ไปใช้กับความผิดตามกฎหมายอื่น6 ศาลจึงใช้มาตรา 92 แทนมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมที่ถูกยกเลิก

วิธีพิจารณาความและพยานหลักฐาน

ประเด็นวิธีพิจารณาของคดีนี้เหมือนฎีกา 2610/2566 คือ คำร้องขอกำหนดโทษใหม่หลังคดีถึงที่สุด และขอบเขตของอำนาจศาลชั้นต้นในการกำหนดโทษใหม่

ศาลชั้นต้นปรับบทใหม่ได้ภายในข้อเท็จจริงที่ยุติ ในชั้นกำหนดโทษใหม่ ศาลไม่สืบพยานใหม่เรื่องการกระทำความผิด แต่ใช้ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาที่ถึงที่สุด เช่น จำนวนเม็ดและพฤติการณ์การจำหน่าย แล้วปรับบทตามกฎหมายใหม่เพื่อเทียบโทษ ศาลชั้นต้นในคดีนี้ปรับบทเป็นมาตรา 145 วรรคสอง (1) จากข้อเท็จจริงที่ยุติแล้ว และศาลฎีกาเห็นพ้อง

ความสัมพันธ์กับข้อห้ามแก้ไขคำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ยกคำร้องของจำเลย ศาลฎีกาพิพากษากลับ โดยถือว่าการรวมเป็นความผิดเดียวและการเพิ่มโทษตามบททั่วไปเป็นส่วนหนึ่งของโทษที่กำหนดตามคำพิพากษา ซึ่งศาลกำหนดใหม่ได้ตามมาตรา 3 (1) วิธีพิจารณาในคดียาเสพติดใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาผ่านพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด มาตรา 37

การคำนวณโทษใหม่ คำสั่งศาลชั้นต้นในคดีนี้แสดงลำดับการคำนวณ คือ กำหนดโทษของแต่ละกรรมตามกฎหมายใหม่ เพิ่มโทษตามมาตรา 92 แล้วลดโทษตามมาตรา 78 ที่เคยลดไว้เดิม ผู้ยื่นคำร้องควรเสนอการคำนวณตามลำดับนี้ เพื่อให้ศาลเห็นผลต่างของโทษได้ชัด

ผลต่อคดีอื่นและข้อจำกัด

คำพิพากษาฉบับนี้มีผลต่อผู้ต้องโทษที่ศาลลงโทษตามกฎหมายเดิมเป็นหลายกรรม ทั้งที่การกระทำเกี่ยวกับยาเสพติดชุดเดียวกัน

ผลต่อผู้ต้องหาและจำเลย

ผู้ต้องโทษที่ถูกลงโทษทั้งฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายและฐานจำหน่ายหรือพยายามจำหน่ายยาเสพติดชุดเดียวกันเป็นหลายกรรม มีเหตุยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่เป็นกรรมเดียว

การกำหนดโทษใหม่ไม่ได้ลบความผิด และศาลอาจปรับบทเป็นวรรคสองของมาตรา 145 ได้ ถ้าข้อเท็จจริงที่ยุติแสดงการกระทำเพื่อการค้าหรือเหตุฉกรรจ์อื่น

ความผิดฐานผู้ขับขี่เสพยาเสพติดเป็นคนละเรื่องกับการจำหน่าย ยังเป็นกรรมแยกต่างหาก

ข้อจำกัดในการนำไปใช้

หลักการรวมเป็นกรรมเดียวใช้กับยาเสพติดชุดเดียวกัน กรณีที่จำหน่ายยาเสพติดต่างชุดในต่างวาระ ศาลอาจยังเห็นว่าเป็นหลายกรรมได้ตามข้อเท็จจริง

การเทียบโทษรายฐานในคดีนี้ไม่ทำให้โทษลด ผลประโยชน์ของจำเลยมาจากจำนวนกรรมและการเพิ่มโทษเท่านั้น

ความเห็นของสำนักงาน

สำนักงานเห็นว่าคำพิพากษาฉบับนี้มีผลต่อการคำนวณโทษของผู้ต้องโทษจำนวนมากที่ถูกลงโทษสองกรรมจากการล่อซื้อครั้งเดียว คือฐานจำหน่ายแก่ผู้ล่อซื้อกับฐานมียาเสพติดส่วนที่เหลือไว้เพื่อจำหน่าย การตรวจคำพิพากษาเดิมว่ามีการนับกรรมในลักษณะนี้หรือไม่ เป็นขั้นแรกของการพิจารณาคำร้อง

ตัวบทที่ศาลใช้

ถ้อยคำต่อไปนี้คัดคำต่อคำจากฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 90 เป็นบทห้ามที่ใช้คำว่า จำหน่าย ตามนิยามใหม่

ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๙๐

ห้ามผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ เว้นแต่เป็นกรณีที่ได้รับอนุญาตตามมาตรา ๓๔ หรือมาตรา ๓๕ (๓)

ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 145 เป็นบทกำหนดโทษ คดีนี้ใช้วรรคสอง (1) การกระทำเพื่อการค้า

ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕

ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท

(๑) การกระทำเพื่อการค้า

(๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน

(๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี

(๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ

(๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย

(๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต

(๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม

(๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 เป็นฐานของการกำหนดโทษใหม่

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓

ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้

(๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้

(๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

คำพิพากษาต่อไปนี้ใช้หลักเดียวกันหรือวินิจฉัยประเด็นที่ต่อเนื่อง

  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 (กำหนดโทษใหม่ได้เฉพาะเมื่อโทษเดิมหนักกว่ากฎหมายใหม่): หลักความหมายของคำว่ากฎหมายตามมาตรา 3 และการเพิ่มโทษตามมาตรา 92 ในคดีที่การเทียบโทษไม่ทำให้โทษลด
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 65/2569 (ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้เมื่อศาลใช้กฎหมายใหม่แล้ว): กรณีที่ศาลใช้กฎหมายใหม่ที่เป็นคุณแล้ว ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567 (ขายให้สายลับโดยไม่มีพฤติการณ์อื่นยังไม่ใช่การกระทำเพื่อการค้า): การขายแก่สายลับผู้ล่อซื้อโดยไม่มีพฤติการณ์อื่นยังไม่เป็นการกระทำเพื่อการค้า และการรวมเป็นกรรมเดียวในคดีกำหนดโทษใหม่
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 272/2565 (มาตรา 145 ถือพฤติการณ์และบทบาท ไม่ถือปริมาณ): หลักการปรับบทมาตรา 145 ตามพฤติการณ์และบทบาท

คำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติดทั้ง 18 เรื่องพร้อมสรุปสั้นอยู่ในหน้าคลังคำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติด ส่วนลำดับขั้นของคดีตั้งแต่ถูกจับจนพ้นโทษอยู่ในหน้าเส้นทางคดี 9 ช่วง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฎีกา 2609/2566

คำตอบต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 และตัวบทที่อ้างในหน้านี้

มียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายและขายไปบางส่วน เป็นความผิดกี่กรรม

ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด การมีไว้เพื่อจำหน่าย การจำหน่าย และการพยายามจำหน่ายยาเสพติดชุดเดียวกันเป็นความผิดอย่างเดียวกัน ศาลฎีกาในฎีกา 2609/2566 ลงโทษเป็นกรรมเดียว

คดีเดิมศาลลงโทษสองกรรม ขอให้กำหนดโทษใหม่ได้หรือไม่

ได้ เพราะการลงโทษหลายกรรมหนักกว่าการลงโทษกรรมเดียวตามกฎหมายใหม่ และอยู่ในหลักเกณฑ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1)

ศาลยังเพิ่มโทษเพราะกระทำผิดซ้ำได้หรือไม่

ได้ในอัตราหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษไว้ในคำฟ้อง

เชิงอรรถและแหล่งที่มา

เชิงอรรถต่อไปนี้ยกถ้อยคำตัวบทคำต่อคำจากแหล่งทางการ พร้อมแหล่งที่มาของคำพิพากษาศาลฎีกาและเอกสารอ้างอิงอื่นที่หน้านี้อ้างถึง ตามลำดับที่ปรากฏในเนื้อหา

  1. ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑ บัญญัติว่า ““จำหน่าย” หมายความว่า ขาย แลกเปลี่ยน จ่าย แจก หรือให้โดยมีสิ่งตอบแทนหรือผลประโยชน์อย่างอื่น และให้หมายความรวมถึงมีไว้เพื่อจำหน่าย”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ประมวลกฎหมายท้ายพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔) · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · สำเนาราชกิจจานุเบกษาในเว็บไซต์สำนักงาน ป.ป.ส.. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  2. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓ บัญญัติว่า “ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้ (๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้ (๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง”ที่มา ฉบับปรับปรุงล่าสุด ระบบค้นหากฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 (ประชุมใหญ่) (กฎหมายที่ศาลอ้าง: ป.อ. ม. 3 (1), ม. 17, ม. 92 · ป.ยาเสพติด ม. 1, ม. 90, ม. 145 วรรคสอง (1) · พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522 ม. 97 · พ.ร.บ.ให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 ม. 4). ถ้อยคำที่ยกจากคำพิพากษา: “การมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย การจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนและการพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนทั้งหมดหรือแต่บางส่วนก็ตาม จึงเป็นความผิดอย่างเดียวกันคือจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน” “การปรับบทลงโทษฐานมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และฐานพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนเป็นหลายกรรม จึงหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านคำพิพากษาฉบับเต็มเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569
  4. ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๙๐ บัญญัติว่า “ห้ามผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ เว้นแต่เป็นกรณีที่ได้รับอนุญาตตามมาตรา ๓๔ หรือมาตรา ๓๕ (๓)”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ประมวลกฎหมายท้ายพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔) · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · สำเนาราชกิจจานุเบกษาในเว็บไซต์สำนักงาน ป.ป.ส.. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  5. ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕ บัญญัติว่า “ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท (๑) การกระทำเพื่อการค้า (๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน (๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี (๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ (๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย (๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต (๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม (๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ประมวลกฎหมายท้ายพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔) · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · สำเนาราชกิจจานุเบกษาในเว็บไซต์สำนักงาน ป.ป.ส.. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  6. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๗ บัญญัติว่า “บทบัญญัติในภาค ๑ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ให้ใช้ในกรณีแห่งความผิดตามกฎหมายอื่นด้วย เว้นแต่กฎหมายนั้น ๆ จะได้บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น”ที่มา ฉบับปรับปรุงล่าสุด ระบบค้นหากฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  7. พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ. 2550 มาตรา ๓ บัญญัติว่า “บทบัญญัติหรือวิธีพิจารณาใดซึ่งพระราชบัญญัตินี้มิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ให้นำบทบัญญัติหรือวิธีพิจารณาแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา กฎหมายว่าด้วยศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว กฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง หรือกฎหมายว่าด้วยธรรมนูญศาลทหาร มาใช้บังคับเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕ ตอนที่ ๙ ก หน้า ๔๕ วันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๕๑ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๘๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. มาตรา ๓ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569

ปรึกษาเรื่องคดียาเสพติดกับสำนักงาน

กรณีมีผู้ถูกจับ ขอให้แจ้งชื่อผู้ถูกจับ สถานีตำรวจหรือสถานที่ที่ถูกควบคุม เวลาที่ถูกจับ และข้อหาที่ได้รับแจ้ง กรณีคดีอยู่ในศาลหรือมีคำพิพากษาแล้ว ขอให้แจ้งชื่อศาล หมายเลขคดี และวันนัดถัดไป ข้อมูลของผู้ติดต่อเก็บเป็นความลับ และสำนักงานจะตรวจผลประโยชน์ขัดกันก่อนขอรับเอกสารในคดี

ช่องทางติดต่อสำนักงาน

โทรศัพท์
081 654 5922
LINE
@507btqsu
WhatsApp
+66 87 989 6536
อีเมล
contact@eksiamlegal.com
สำนักงาน
บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด
300/90 ถนนนวมินทร์ แขวงนวมินทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร 10240
ค่าบริการ
สำนักงานแจ้งขอบเขตงาน ผลส่งมอบ ระยะเวลา และค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
คิวอาร์โค้ดสำหรับเพิ่มบัญชี LINE Official ของสำนักงาน
LINE Official Accountปรึกษาทาง LINE @507btqsu
เปิดในแอป LINE
คิวอาร์โค้ดสำหรับติดต่อสำนักงานทาง WhatsApp
WhatsAppสำหรับผู้ติดต่อจากต่างประเทศ
เปิดใน WhatsApp

ส่งรายละเอียดเรื่องถึงสำนักงาน

แบบฟอร์มนี้เป็นช่องทางเพิ่มจากโทรศัพท์ LINE WhatsApp และอีเมล กรอกเฉพาะข้อเท็จจริงโดยย่อ สำนักงานจะติดต่อกลับตามช่องทางที่ระบุ กรุณายังไม่ส่งเอกสารลับจนกว่าสำนักงานจะยืนยันว่าไม่มีผลประโยชน์ขัดกัน

เมื่อกดส่ง ระบบรับแบบฟอร์มของสำนักงานซึ่งให้บริการโดย Cloudflare จะบันทึกข้อมูลที่กรอก หมายเลข IP และเวลาที่ส่ง เพื่อให้สำนักงานติดต่อกลับเกี่ยวกับเรื่องที่แจ้ง ระบบอาจเก็บข้อมูลบนเครื่องแม่ข่ายนอกประเทศไทย