ที่ปรึกษากฎหมายคดียาเสพติด ตั้งแต่ก่อนถูกจับจนพ้นโทษ · บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 (ประชุมใหญ่): การกำหนดโทษใหม่หลังประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ และการเพิ่มโทษผู้กระทำผิดซ้ำ

ผู้ต้องโทษในคดียาเสพติดจำนวนมากยื่นคำร้องขอให้ศาลกำหนดโทษใหม่เมื่อประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ คำพิพากษาฉบับนี้วางเกณฑ์ว่าศาลเทียบอะไรกับอะไร โทษส่วนใดลดได้ และโทษเพิ่มเพราะกระทำผิดซ้ำยังคงอยู่หรือไม่ เมื่อบทเพิ่มโทษของกฎหมายเดิมถูกยกเลิก

ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย

สาระสำคัญ

  • คำว่ากฎหมายในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 หมายถึงกฎหมายที่บัญญัติความผิดหรือบัญญัติโทษ รวมทั้งบทเพิ่มโทษผู้กระทำผิดซ้ำ1
  • คดีที่ถึงที่สุดแล้ว ศาลกำหนดโทษใหม่ได้เฉพาะเมื่อโทษตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง คดีนี้โทษจำคุก 10 ปีฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายไม่หนักกว่ามาตรา 145 วรรคหนึ่ง จึงไม่ลด
  • มาตรา 97 ของกฎหมายเดิมซึ่งเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งถูกยกเลิก และประมวลกฎหมายยาเสพติดไม่มีบทเพิ่มโทษแทน แต่ศาลยังเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ได้ โดยอาศัยมาตรา 172
  • ผลของคดี ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และให้บังคับตามคำสั่งศาลชั้นต้นที่กำหนดโทษใหม่เฉพาะส่วนการเพิ่มโทษ

ฎีกา 2610/2566 ตัดสินเรื่องอะไร

ฎีกา 2610/2566 ตัดสินว่า เมื่อคดียาเสพติดถึงที่สุดก่อนประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ ศาลเทียบโทษตามคำพิพากษากับอัตราโทษตามกฎหมายใหม่ทีละฐานความผิด ถ้าโทษเดิมไม่หนักกว่าก็ไม่ลด ส่วนการเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามกฎหมายเดิมเปลี่ยนเป็นการเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญาได้ ศาลฎีกาจึงให้บังคับตามคำสั่งกำหนดโทษใหม่ของศาลชั้นต้น

คดีนี้เป็นคำร้องที่ยื่นหลังคดีถึงที่สุด ไม่ใช่การอุทธรณ์ข้อเท็จจริง ศาลจึงไม่ทบทวนว่าจำเลยกระทำผิดหรือไม่ แต่ทบทวนเฉพาะโทษ ความสำคัญของคำพิพากษาอยู่ที่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่แยกโทษออกเป็นส่วน คือ โทษของแต่ละฐานความผิด และโทษที่เพิ่มขึ้นเพราะกระทำผิดซ้ำ แล้วพิจารณาตามเงื่อนไขของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) ทีละส่วน

หลักเดียวกันนี้ศาลฎีกาใช้ในวันเดียวกันกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 ซึ่งข้อเท็จจริงต่างกันตรงที่ศาลเดิมลงโทษเป็นหลายกรรม ทำให้ผลของการเทียบโทษต่างกัน

ข้อเท็จจริงในคดี

ข้อเท็จจริงต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาฉบับเต็ม คดีนี้เริ่มจากคำร้องของจำเลยภายหลังคำพิพากษาถึงที่สุด

  1. ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ให้ลงโทษจำเลยฐานมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 10 ปี และปรับ 700,000 บาท และฐานเป็นผู้ขับขี่เสพเมทแอมเฟตามีน จำคุก 8 เดือน ข้อเท็จจริงที่ยุติคือ เมทแอมเฟตามีนชนิดเกล็ด 6 ซอง คำนวณเป็นสารบริสุทธิ์ 7.790 กรัม
  2. โจทก์ขอให้เพิ่มโทษเพราะจำเลยกระทำผิดซ้ำ ศาลเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิม
  3. เมื่อประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ จำเลยยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่ ศาลชั้นต้นคงโทษของแต่ละฐานไว้ตามเดิม แต่เปลี่ยนการเพิ่มโทษเป็นหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 แล้วลดโทษกึ่งหนึ่ง คงจำคุกรวม 6 ปี 13 เดือน 10 วัน และปรับ 466,666.66 บาท
  4. ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดพิพากษากลับให้ยกคำร้อง จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา

ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย

ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยประเด็นเดียว แต่ต้องตอบคำถามย่อยสามข้อเพื่อไปถึงคำตอบ

  1. คำว่า กฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด และกฎหมายที่ใช้ในภายหลัง ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 รวมถึงบทเพิ่มโทษหรือไม่
  2. โทษจำคุกและปรับที่ลงไว้ในแต่ละฐานความผิดหนักกว่าอัตราโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังหรือไม่
  3. เมื่อมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมถูกยกเลิกและประมวลกฎหมายยาเสพติดไม่มีบทเพิ่มโทษแทน ศาลยังเพิ่มโทษจำเลยได้หรือไม่ และการกำหนดโทษใหม่ในส่วนนี้เป็นการแก้ไขคำพิพากษาที่ถึงที่สุดหรือไม่

ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร

ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำสั่งกำหนดโทษใหม่ของศาลชั้นต้น ฎีกาของจำเลยฟังขึ้นบางส่วน เพราะโทษของแต่ละฐานไม่ลด แต่การเพิ่มโทษเปลี่ยนจากกึ่งหนึ่งเป็นหนึ่งในสาม

คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 (ประชุมใหญ่)3

กฎหมายตามมาตรา 3 หมายถึงกฎหมายที่บัญญัติการกระทำอันเป็นความผิด หรือบัญญัติกำหนดโทษ หรือโทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิด ในคดีนี้คือบทความผิดสองฐานและบทเพิ่มโทษตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิม

โทษจำคุก 8 เดือนฐานเป็นผู้ขับขี่เสพเมทแอมเฟตามีน และจำคุก 10 ปี ปรับ 700,000 บาท ฐานมีไว้เพื่อจำหน่าย ไม่หนักกว่าอัตราโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ส่วนนี้จึงกำหนดโทษใหม่ไม่ได้

บทเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งถูกยกเลิก แต่ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17 ให้นำบททั่วไปไปใช้กับความผิดตามกฎหมายอื่น เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษไว้แล้ว ศาลเพิ่มโทษหนึ่งในสามตามมาตรา 92 ได้ และการกำหนดโทษใหม่ส่วนนี้ไม่ใช่การแก้ไขคำพิพากษาที่ต้องห้าม

“หมายถึงกฎหมายที่บัญญัติถึงการกระทำอันเป็นความผิดหรือบัญญัติถึงโทษ หรือโทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิด”

“โทษที่กำหนดตามคำพิพากษาในความผิดทั้งสองฐานดังกล่าว จึงไม่หนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง”

“ศาลย่อมมีอำนาจเพิ่มโทษจำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ที่เป็นบททั่วไปได้”

เหตุผลของศาลฎีกา

เหตุผลของศาลเรียงเป็นสามขั้น คือ ความหมายของคำว่ากฎหมาย การเทียบโทษของแต่ละฐาน และการเพิ่มโทษเมื่อบทเฉพาะถูกยกเลิก

ขั้นแรก ความหมายของคำว่ากฎหมาย ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่อ่านมาตรา 3 ว่าหมายถึงกฎหมายที่กำหนดความผิดหรือโทษ ผลคือบทเพิ่มโทษก็เป็นกฎหมายในความหมายนี้ ถ้ามีการแก้ไขในทางที่เป็นคุณและทำให้จำเลยได้รับโทษน้อยลง ศาลมีอำนาจแก้ไขโทษได้ภายในเงื่อนไขของมาตรา 3 (1)

ขั้นที่สอง การเทียบโทษ มาตรา 3 (1) ใช้กับคดีที่ถึงที่สุดแล้ว และต้องปรากฏว่าโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ศาลเทียบฐานผู้ขับขี่เสพเมทแอมเฟตามีน ซึ่งกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกประกอบประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 162 มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี 4 เดือน โทษที่ลงไว้ 8 เดือนจึงไม่หนักกว่า4 ส่วนฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายปริมาณ 7.790 กรัม เป็นความผิดตามมาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคหนึ่ง มีโทษจำคุกไม่เกิน 15 ปี และปรับไม่เกิน 1,500,000 บาท โทษจำคุก 10 ปี ปรับ 700,000 บาท จึงไม่หนักกว่าเช่นกัน

ขั้นที่สาม การเพิ่มโทษ มาตรา 4 ของพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติดยกเลิกกฎหมายเดิมทั้งฉบับ มาตรา 97 ซึ่งให้เพิ่มโทษกึ่งหนึ่งจึงสิ้นผล และกฎหมายใหม่ไม่มีบทเพิ่มโทษเช่นเดิม ศาลจึงเพิ่มโทษตามบทเฉพาะทั้งเก่าและใหม่ไม่ได้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าการไม่มีบทเฉพาะไม่ได้หมายความว่าศาลเพิ่มโทษตามบททั่วไปไม่ได้ เพราะประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17 ให้นำบททั่วไปไปใช้กับความผิดตามกฎหมายอื่นด้วย

ศาลยังพิจารณาเรื่องคำฟ้องด้วย การเพิ่มโทษต้องขอไว้ในคำฟ้อง เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษตามมาตรา 97 ไว้แล้ว ศาลถือว่าโจทก์ประสงค์จะขอเพิ่มโทษฐานไม่เข็ดหลาบ และได้กล่าวไว้ในคำฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 159 วรรคหนึ่งแล้ว การเพิ่มโทษเป็นส่วนหนึ่งของโทษที่กำหนดตามคำพิพากษา คำสั่งศาลชั้นต้นจึงชอบ และไม่ใช่การแก้ไขคำพิพากษาที่ถึงที่สุดอันต้องห้ามตามมาตรา 190

หลักกฎหมายสารบัญญัติที่คดีนี้วาง

หลักสารบัญญัติของคดีนี้อยู่ในประมวลกฎหมายอาญาภาค 1 ซึ่งใช้กับความผิดตามประมวลกฎหมายยาเสพติดด้วย ได้แก่ การใช้กฎหมายที่เป็นคุณตามมาตรา 3 การนำบททั่วไปไปใช้ตามมาตรา 17 และการเพิ่มโทษผู้กระทำผิดซ้ำตามมาตรา 92

มาตรา 3 สองช่วง ช่วงแรกใช้กับคดีที่ยังไม่ถึงที่สุด ศาลใช้กฎหมายส่วนที่เป็นคุณไม่ว่าในทางใด ช่วงที่สองใช้กับคดีที่ถึงที่สุดแล้ว ซึ่งมาตรา 3 (1) วางเงื่อนไขแคบกว่า คือผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษหรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายในภายหลัง ศาลจึงกำหนดโทษใหม่ได้ ความต่างของสองช่วงนี้ทำให้ผลของคดีที่ถึงที่สุดแล้วอาจต่างจากคดีที่ยังค้างอยู่ แม้ข้อเท็จจริงเหมือนกัน

การเทียบโทษเป็นรายฐาน คดีนี้แสดงว่าศาลเทียบโทษที่ลงไว้จริงกับเพดานโทษของกฎหมายใหม่ ไม่ได้เทียบอัตราโทษขั้นต่ำของกฎหมายเดิมกับกฎหมายใหม่ ความผิดฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายตามมาตรา 145 วรรคหนึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี5 เมื่อโทษที่ลงไว้ไม่เกินเพดานนี้ แม้กฎหมายเดิมมีอัตราโทษขั้นต่ำสูงกว่า ศาลก็ไม่ลดโทษ

มาตรา 17 กับมาตรา 92 มาตรา 17 ให้บทบัญญัติภาค 1 ของประมวลกฎหมายอาญาใช้กับความผิดตามกฎหมายอื่น เว้นแต่กฎหมายนั้นบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ส่วนมาตรา 92 ให้เพิ่มโทษหนึ่งในสามแก่ผู้ที่ต้องคำพิพากษาให้จำคุกแล้วกระทำความผิดอีกภายในเวลาที่กำหนด ศาลฎีกาใช้สองบทนี้ร่วมกันแทนมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมซึ่งเพิ่มโทษกึ่งหนึ่ง ผลคือโทษที่เพิ่มลดลงจากกึ่งหนึ่งเหลือหนึ่งในสาม

ความผิดฐานผู้ขับขี่เสพยาเสพติด ความผิดนี้อยู่ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก ประกอบบทลงโทษผู้เสพตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 162 ศาลฎีกาใช้อัตราโทษที่ปรับแล้วเป็นจำคุกไม่เกิน 1 ปี 4 เดือน หรือปรับไม่เกิน 26,666.66 บาท ในการเทียบกับโทษ 8 เดือนที่ลงไว้

วิธีพิจารณาความและพยานหลักฐาน

ประเด็นวิธีพิจารณาของคดีนี้คือ คำร้องขอกำหนดโทษใหม่หลังคดีถึงที่สุด ข้อห้ามแก้ไขคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 190 และเงื่อนไขเรื่องคำฟ้องสำหรับการเพิ่มโทษ

ช่องทางคำร้องตามมาตรา 3 (1) ผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาล หรือพนักงานอัยการยื่นคำร้องต่อศาลได้ หรือศาลดำเนินการเองเมื่อสำนวนปรากฏแก่ศาล คำร้องนี้ยื่นต่อศาลชั้นต้นที่พิพากษาคดี คำสั่งของศาลชั้นต้นอุทธรณ์และฎีกาได้ตามกฎหมาย คดีนี้จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา

ข้อห้ามแก้ไขคำพิพากษา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 190 ห้ามแก้ไขคำพิพากษาหรือคำสั่งที่ได้อ่านแล้ว เว้นแต่แก้ถ้อยคำที่เขียนผิดพลาด ศาลอุทธรณ์ยกคำร้องโดยเห็นว่าคำสั่งศาลชั้นต้นเป็นการแก้ไขคำพิพากษา แต่ศาลฎีกาเห็นว่าการกำหนดโทษใหม่ในส่วนที่อยู่ในหลักเกณฑ์ของมาตรา 3 (1) เป็นอำนาจที่กฎหมายให้ไว้ ไม่ใช่การแก้ไขที่ต้องห้าม ข้อห้ามนี้ใช้กับคดียาเสพติดผ่านพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด มาตรา 36

คำขอเพิ่มโทษต้องอยู่ในคำฟ้อง ศาลจะเพิ่มโทษเพราะกระทำผิดซ้ำได้เมื่อโจทก์ขอไว้ในคำฟ้อง คดีนี้ศาลถือคำขอให้เพิ่มโทษตามมาตรา 97 ว่าครอบคลุมความประสงค์จะขอเพิ่มโทษฐานไม่เข็ดหลาบตามบททั่วไปด้วย ข้อนี้สำคัญต่อคดีที่โจทก์ไม่ได้ขอเพิ่มโทษไว้เลย ซึ่งศาลจะเพิ่มโทษในชั้นกำหนดโทษใหม่ไม่ได้

ผลต่อคดีอื่นและข้อจำกัด

ผู้ต้องโทษคดียาเสพติดที่คดีถึงที่สุดก่อนประมวลกฎหมายใช้บังคับ ใช้คำพิพากษาฉบับนี้ประเมินว่าคำร้องขอกำหนดโทษใหม่จะลดโทษได้ส่วนใด

ผลต่อผู้ต้องหาและจำเลย

ถ้าโทษจำคุกและปรับในแต่ละฐานไม่เกินเพดานของกฎหมายใหม่ ศาลจะไม่ลดโทษส่วนนั้น ไม่ว่าอัตราโทษขั้นต่ำของกฎหมายเดิมจะสูงเพียงใด ผู้ยื่นคำร้องจึงควรเทียบโทษที่ลงไว้จริงกับเพดานโทษตามมาตรา 145 และบทที่เกี่ยวข้องก่อนยื่น

ถ้าศาลเดิมเพิ่มโทษกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิม ผู้ต้องโทษมีเหตุขอให้กำหนดโทษใหม่ในส่วนนี้ เพราะการเพิ่มโทษตามบททั่วไปเป็นหนึ่งในสาม ผลต่างของโทษอาจเป็นปีในคดีที่โทษหลักสูง

ฝ่ายพนักงานอัยการยังขอให้คงการเพิ่มโทษตามมาตรา 92 ได้ เมื่อคำฟ้องเดิมขอเพิ่มโทษไว้แล้ว

ข้อจำกัดในการนำไปใช้

ผลของคดีขึ้นกับการเทียบโทษจริงในแต่ละฐาน คดีที่ศาลเดิมลงโทษสูงเกินเพดานของกฎหมายใหม่ หรือปรับบทเป็นหลายกรรม อาจได้ผลต่างจากคดีนี้ ดังที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566

คดีที่ศาลชั้นต้นใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติดซึ่งเป็นคุณในการพิพากษาแล้ว ขอกำหนดโทษใหม่ตามมาตรา 3 (1) ไม่ได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 65/2569

ความเห็นของสำนักงาน

คำพิพากษาฉบับนี้แสดงว่าการกำหนดโทษใหม่ไม่ได้ทำให้โทษลดลงเสมอ ก่อนยื่นคำร้อง สำนักงานเห็นว่าควรคำนวณโทษทุกส่วนแยกกัน ทั้งโทษของแต่ละฐาน การเพิ่มโทษ และการลดโทษ แล้วระบุในคำร้องให้ชัดว่าขอให้กำหนดโทษใหม่ส่วนใดเพราะเหตุใด

ตัวบทที่ศาลใช้

ถ้อยคำต่อไปนี้คัดคำต่อคำจากฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 เป็นฐานของคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ และมาตรา 3 (1) เป็นเงื่อนไขสำหรับคดีที่ถึงที่สุดแล้ว

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓

ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้

(๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้

(๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17 เป็นบทที่ศาลใช้นำการเพิ่มโทษตามบททั่วไปมาใช้กับความผิดตามกฎหมายยาเสพติด

ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๗

บทบัญญัติในภาค ๑ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ให้ใช้ในกรณีแห่งความผิดตามกฎหมายอื่นด้วย เว้นแต่กฎหมายนั้น ๆ จะได้บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น

ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 145 เป็นอัตราโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลังซึ่งศาลใช้เทียบ

ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕

ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท

(๑) การกระทำเพื่อการค้า

(๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน

(๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี

(๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ

(๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย

(๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต

(๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม

(๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป

คำพิพากษาต่อไปนี้วินิจฉัยการกำหนดโทษใหม่และการใช้กฎหมายที่เป็นคุณในข้อเท็จจริงที่ต่างกัน

  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 (มีไว้เพื่อจำหน่ายกับพยายามจำหน่ายเป็นความผิดเดียวกัน): ศาลเดิมลงโทษหลายกรรม ซึ่งหนักกว่าการลงโทษกรรมเดียวตามกฎหมายใหม่ จึงกำหนดโทษใหม่ได้
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 65/2569 (ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้เมื่อศาลใช้กฎหมายใหม่แล้ว): ศาลชั้นต้นใช้กฎหมายใหม่ที่เป็นคุณแล้ว ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 272/2565 (มาตรา 145 ถือพฤติการณ์และบทบาท ไม่ถือปริมาณ): หลักการปรับบทตามมาตรา 145 สำหรับคดีที่ยังไม่ถึงที่สุด
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 218/2567 (คำขอตามมาตรา 152 หลังคดีถึงที่สุด): คำขอตามมาตรา 152 วรรคสองในคดีที่ถึงที่สุดแล้วไม่ใช่การกำหนดโทษใหม่

คำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติดทั้ง 18 เรื่องพร้อมสรุปสั้นอยู่ในหน้าคลังคำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติด ส่วนลำดับขั้นของคดีตั้งแต่ถูกจับจนพ้นโทษอยู่ในหน้าเส้นทางคดี 9 ช่วง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฎีกา 2610/2566

คำตอบต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 และตัวบทที่อ้างในหน้านี้

คดียาเสพติดที่ถึงที่สุดแล้วขอลดโทษตามประมวลกฎหมายยาเสพติดได้หรือไม่

ยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) ได้ แต่ศาลจะกำหนดโทษใหม่เฉพาะส่วนที่โทษตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

โทษที่เพิ่มเพราะกระทำผิดซ้ำยังคงอยู่หรือไม่

ยังคงอยู่ได้ในอัตราหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 เมื่อโจทก์ขอเพิ่มโทษไว้ในคำฟ้องแล้ว แทนการเพิ่มกึ่งหนึ่งตามมาตรา 97 ของกฎหมายเดิมซึ่งถูกยกเลิก

ศาลเทียบโทษอย่างไร

ศาลเทียบโทษที่ลงไว้จริงในแต่ละฐานกับอัตราโทษตามกฎหมายใหม่ ถ้าโทษที่ลงไว้ไม่เกินอัตราของกฎหมายใหม่ ถือว่าไม่หนักกว่า

การกำหนดโทษใหม่เป็นการแก้ไขคำพิพากษาที่ถึงที่สุดหรือไม่

ไม่เป็น เมื่ออยู่ในหลักเกณฑ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) ศาลฎีกาในคดีนี้วินิจฉัยว่าคำสั่งกำหนดโทษใหม่ของศาลชั้นต้นชอบด้วยกฎหมาย ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 190

เชิงอรรถและแหล่งที่มา

เชิงอรรถต่อไปนี้ยกถ้อยคำตัวบทคำต่อคำจากแหล่งทางการ พร้อมแหล่งที่มาของคำพิพากษาศาลฎีกาและเอกสารอ้างอิงอื่นที่หน้านี้อ้างถึง ตามลำดับที่ปรากฏในเนื้อหา

  1. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓ บัญญัติว่า “ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้ (๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้ (๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง”ที่มา ฉบับปรับปรุงล่าสุด ระบบค้นหากฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  2. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๗ บัญญัติว่า “บทบัญญัติในภาค ๑ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ให้ใช้ในกรณีแห่งความผิดตามกฎหมายอื่นด้วย เว้นแต่กฎหมายนั้น ๆ จะได้บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น”ที่มา ฉบับปรับปรุงล่าสุด ระบบค้นหากฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 (ประชุมใหญ่) (กฎหมายที่ศาลอ้าง: ป.อ. ม. 3, ม. 92 · ป.วิ.อ. ม. 190 · ป.ยาเสพติด ม. 90, ม. 145 วรรคหนึ่ง, ม. 162 · พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ.2522 ม. 43 ทวิ วรรคหนึ่ง, ม. 157/1 วรรคสอง · พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522 ม. 97 · พ.ร.บ.วิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ.2550 ม. 3). ถ้อยคำที่ยกจากคำพิพากษา: “หมายถึงกฎหมายที่บัญญัติถึงการกระทำอันเป็นความผิดหรือบัญญัติถึงโทษ หรือโทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิด” “โทษที่กำหนดตามคำพิพากษาในความผิดทั้งสองฐานดังกล่าว จึงไม่หนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง” “ศาลย่อมมีอำนาจเพิ่มโทษจำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ที่เป็นบททั่วไปได้”ที่มา ระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา (ค้นด้วยเลขคำพิพากษา) เปิดอ่านคำพิพากษาฉบับเต็มเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569
  4. ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๖๒ บัญญัติว่า “ผู้ใดเสพยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ ประเภท ๒ หรือประเภท ๕ หรือเสพวัตถุออกฤทธิ์ในประเภท ๑ หรือประเภท ๒ และมิใช่กรณีตามมาตรา ๑๑๓ หรือมาตรา ๑๑๔ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๑๐๔ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ประมวลกฎหมายท้ายพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔) · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · สำเนาราชกิจจานุเบกษาในเว็บไซต์สำนักงาน ป.ป.ส.. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  5. ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕ บัญญัติว่า “ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท (๑) การกระทำเพื่อการค้า (๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน (๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี (๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ (๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย (๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต (๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม (๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ (ประมวลกฎหมายท้ายพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๖๔) · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · สำเนาราชกิจจานุเบกษาในเว็บไซต์สำนักงาน ป.ป.ส.. ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569
  6. พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ. 2550 มาตรา ๓ บัญญัติว่า “บทบัญญัติหรือวิธีพิจารณาใดซึ่งพระราชบัญญัตินี้มิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ให้นำบทบัญญัติหรือวิธีพิจารณาแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา กฎหมายว่าด้วยศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว กฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง หรือกฎหมายว่าด้วยธรรมนูญศาลทหาร มาใช้บังคับเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้”ที่มา ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕ ตอนที่ ๙ ก หน้า ๔๕ วันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๕๑ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๘ ตอนที่ ๗๓ ก หน้า ๘๑ วันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ · ระบบค้นหากฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. มาตรา ๓ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๔ ตรวจถ้อยคำเมื่อ 4 ตุลาคม 2569

ปรึกษาเรื่องคดียาเสพติดกับสำนักงาน

กรณีมีผู้ถูกจับ ขอให้แจ้งชื่อผู้ถูกจับ สถานีตำรวจหรือสถานที่ที่ถูกควบคุม เวลาที่ถูกจับ และข้อหาที่ได้รับแจ้ง กรณีคดีอยู่ในศาลหรือมีคำพิพากษาแล้ว ขอให้แจ้งชื่อศาล หมายเลขคดี และวันนัดถัดไป ข้อมูลของผู้ติดต่อเก็บเป็นความลับ และสำนักงานจะตรวจผลประโยชน์ขัดกันก่อนขอรับเอกสารในคดี

ช่องทางติดต่อสำนักงาน

โทรศัพท์
081 654 5922
LINE
@507btqsu
WhatsApp
+66 87 989 6536
อีเมล
contact@eksiamlegal.com
สำนักงาน
บริษัท เอกสยาม แอนด์ พาร์ทเนอร์ส จำกัด
300/90 ถนนนวมินทร์ แขวงนวมินทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร 10240
ค่าบริการ
สำนักงานแจ้งขอบเขตงาน ผลส่งมอบ ระยะเวลา และค่าบริการเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
คิวอาร์โค้ดสำหรับเพิ่มบัญชี LINE Official ของสำนักงาน
LINE Official Accountปรึกษาทาง LINE @507btqsu
เปิดในแอป LINE
คิวอาร์โค้ดสำหรับติดต่อสำนักงานทาง WhatsApp
WhatsAppสำหรับผู้ติดต่อจากต่างประเทศ
เปิดใน WhatsApp

ส่งรายละเอียดเรื่องถึงสำนักงาน

แบบฟอร์มนี้เป็นช่องทางเพิ่มจากโทรศัพท์ LINE WhatsApp และอีเมล กรอกเฉพาะข้อเท็จจริงโดยย่อ สำนักงานจะติดต่อกลับตามช่องทางที่ระบุ กรุณายังไม่ส่งเอกสารลับจนกว่าสำนักงานจะยืนยันว่าไม่มีผลประโยชน์ขัดกัน

เมื่อกดส่ง ระบบรับแบบฟอร์มของสำนักงานซึ่งให้บริการโดย Cloudflare จะบันทึกข้อมูลที่กรอก หมายเลข IP และเวลาที่ส่ง เพื่อให้สำนักงานติดต่อกลับเกี่ยวกับเรื่องที่แจ้ง ระบบอาจเก็บข้อมูลบนเครื่องแม่ข่ายนอกประเทศไทย