ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย
สาระสำคัญ
- การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐตามมาตรา 145 วรรคสาม (2) เป็นเหตุฉกรรจ์เชิงนามธรรม ศาลวินิจฉัยจากพฤติการณ์ของคดีเป็นเรื่อง ๆ ไป1
- การพยายามส่งออกเมทแอมเฟตามีนสารบริสุทธิ์ 2,762.668 กรัม ไปต่างประเทศ ศาลฟังว่ากระทบความมั่นคงของรัฐ แม้จำเลยไม่มีเจตนาให้แพร่ในประเทศไทย
- ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 ให้ใช้กฎหมายที่เป็นคุณ แต่ไม่ได้บังคับให้ลงโทษขั้นต่ำ เมื่อกฎหมายทั้งสองฉบับมีโทษสูงสุดถึงประหารชีวิต ศาลยืนโทษเดิมได้2
- จำเลยที่ไม่อุทธรณ์ และศาลอุทธรณ์ยืนความผิดและโทษ ไม่มีสิทธิฎีกาขอให้ลงโทษน้อยกว่าอัตราตามมาตรา 152 วรรคสอง3
ฎีกา 531/2569 ตัดสินเรื่องอะไร
ฎีกา 531/2569 ตัดสินว่า การพยายามนำเมทแอมเฟตามีนจำนวนมากออกไปต่างประเทศเป็นการทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐตามมาตรา 145 วรรคสาม (2) เพราะกระทบพันธกรณีระหว่างประเทศและความน่าเชื่อถือของประเทศไทย และยืนโทษประหารชีวิตซึ่งศาลลดกึ่งหนึ่งเป็นจำคุกตลอดชีวิตแล้ว
คำพิพากษาฉบับนี้มีสองส่วนที่ใช้กับคดีอื่นได้ ส่วนแรกเป็นการตีความผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐในคดีส่งออก ส่วนที่สองเป็นขอบเขตของการขอลดโทษตามมาตรา 152 วรรคสองในคดีที่ขึ้นสู่ศาลอุทธรณ์โดยการส่งสำนวน ไม่ใช่โดยการอุทธรณ์ของจำเลย
ข้อเท็จจริงในคดี
ข้อเท็จจริงต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาฉบับเต็ม
- บุคคลหนึ่งติดต่อจำเลยทางเฟซบุ๊ก (Facebook) ว่าจ้างให้นำยาเสพติดไปส่งที่ประเทศอิสราเอล ค่าจ้าง 500,000 บาท จ่ายเป็นเงินสดแล้ว 100,000 บาท
- ขณะจำเลยนั่งรอขึ้นเครื่องบินที่ห้องโถงผู้โดยสารขาออกของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เจ้าพนักงานตรวจค้นกระเป๋าเดินทาง พบเมทแอมเฟตามีนชนิดผลึก 60 ถุง ซุกซ่อนในกระป๋องข้าวโอ๊ต 4 กระป๋อง คำนวณเป็นสารบริสุทธิ์ 2,762.668 กรัม จำเลยรับสารภาพทั้งชั้นสอบสวนและชั้นพิจารณา
- ศาลชั้นต้นพิพากษาตามกฎหมายเดิมฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายและพยายามส่งออก เป็นกรรมเดียวหลายบท ลงโทษประหารชีวิต ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุกตลอดชีวิต โจทก์และจำเลยไม่อุทธรณ์ ศาลชั้นต้นส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์ตามกฎหมาย
- ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดแก้การปรับบทเป็นประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคสาม (2) ประกอบมาตรา 126 ฐานพยายามส่งออกและฐานจำหน่ายที่ทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ส่วนโทษคงตามศาลชั้นต้น จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาต
ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย
ศาลฎีกาแผนกคดียาเสพติดวินิจฉัยสามเรื่องตามฎีกาของจำเลย
- การกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามมาตรา 145 วรรคสาม (2) หรือไม่ ในเมื่อโจทก์ไม่ได้นำสืบพฤติการณ์ที่กระทบความมั่นคงของรัฐ และยาเสพติดมีปลายทางที่ต่างประเทศ
- เมื่อศาลอุทธรณ์ใช้กฎหมายที่เป็นคุณแก่จำเลยแล้ว ต้องลดโทษให้เบาลงด้วยหรือไม่
- จำเลยมีสิทธิฎีกาขอให้ลงโทษน้อยกว่าอัตราตามมาตรา 152 วรรคสองหรือไม่
ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร
ศาลฎีกาพิพากษายืน
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/25694
ผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐเป็นเหตุฉกรรจ์เชิงนามธรรม ศาลวินิจฉัยจากพฤติการณ์ได้ ยาเสพติดจำนวนมากที่จะนำเข้าไปแพร่ในต่างประเทศ ประกอบพันธกรณีของประเทศไทยตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติ ทำให้การกระทำกระทบความมั่นคงของรัฐ แม้จำเลยไม่มีเจตนาให้แพร่ในประเทศไทย
มาตรา 3 ของประมวลกฎหมายอาญาให้ใช้กฎหมายที่เป็นคุณ ไม่ได้หมายความว่าต้องลงโทษขั้นต่ำสุด ศาลต้องลงโทษไม่หนักกว่าโทษขั้นสูงของกฎหมายที่เป็นคุณ เมื่อทั้งสองฉบับมีโทษสูงสุดประหารชีวิต การยืนโทษจึงชอบ
จำเลยไม่อุทธรณ์ แสดงว่าพอใจคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลอุทธรณ์ยืนความผิดและโทษ ข้อเท็จจริงจึงยุติ จำเลยไม่มีสิทธิฎีกาขอให้ลงโทษน้อยตามมาตรา 152 วรรคสองอีก ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย
“เป็นเหตุฉกรรจ์ในเชิงนามธรรมซึ่งกฎหมายให้อำนาจศาลใช้ดุลพินิจวินิจฉัยจากพฤติการณ์ในการกระทำความผิดของจำเลยเป็นเรื่อง ๆ ไป”
“หาใช่ว่าจะต้องลงโทษจำเลยขั้นต่ำสุดเสมอไปไม่”
“จำเลยไม่มีสิทธิฎีกาขอให้ลงโทษน้อยเป็นการเฉพาะรายตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 152 วรรคสอง อีก”
เหตุผลของศาลฎีกา
ศาลให้เหตุผลแยกตามสามประเด็น และอ้างเจตนารมณ์ของกฎหมายประกอบ
ผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ศาลเริ่มจากพฤติการณ์ คือปริมาณระดับเกือบสามกิโลกรัมของสารบริสุทธิ์ การรับจ้างขนส่งข้ามประเทศ และการซุกซ่อนในบรรจุภัณฑ์อาหาร ถ้าไม่ถูกจับก่อน ยาเสพติดจะถูกนำเข้าไปแพร่ในประเทศปลายทาง ศาลเชื่อมโยงกับพันธกรณีของประเทศไทยในฐานะภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติ (United Nations Convention against Transnational Organized Crime: UNTOC) ตามชื่อที่ศาลใช้ในคำพิพากษา ว่าถ้าประเทศไทยปฏิบัติตามพันธกรณีได้ไม่น่าพอใจ ความน่าเชื่อถือในเวทีโลกจะเสียหาย และอาจถูกใช้เป็นข้ออ้างกีดกันทางการค้า ซึ่งกระทบความมั่นคงของรัฐอยู่ในตัว
เจตนารมณ์ของกฎหมาย ศาลชี้ว่าถ้าปรับบทได้เพียงวรรคหนึ่งตามที่จำเลยขอ ความผิดฐานจำหน่ายและพยายามส่งออกยาเสพติดรายใหญ่จะมีโทษจำคุกสูงสุดเพียงสิบห้าปี ซึ่งไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย
การใช้กฎหมายที่เป็นคุณ ศาลอธิบายว่ามาตรา 3 ให้ศาลลงโทษตามกฎหมายที่เป็นคุณ โดยลงโทษไม่หนักกว่าโทษขั้นสูงของกฎหมายนั้น การลงโทษหนักเบายังขึ้นกับความร้ายแรงของการกระทำ คดีนี้มาตรา 66 วรรคสามของกฎหมายเดิมและมาตรา 145 วรรคสาม (2) มีโทษสูงสุดประหารชีวิตเท่ากัน ศาลอุทธรณ์จึงแก้การปรับบทโดยไม่แก้โทษได้
มาตรา 152 วรรคสอง ศาลถือว่าการไม่อุทธรณ์แสดงว่าจำเลยพอใจคำพิพากษาศาลชั้นต้น เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลอุทธรณ์โดยการส่งสำนวนตามกฎหมาย และศาลอุทธรณ์ยืนความผิดและโทษ ข้อเท็จจริงเป็นอันยุติ จำเลยจึงยกเรื่องลดโทษเฉพาะรายขึ้นใหม่ในชั้นฎีกาไม่ได้
หลักกฎหมายสารบัญญัติที่คดีนี้วาง
หลักสารบัญญัติของคดีนี้คือเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 145 วรรคสาม (2) ในคดีข้ามชาติ ความผิดฐานพยายาม และการลงโทษต่ำกว่าอัตราตามมาตรา 152 วรรคสอง
ความมั่นคงของรัฐในความหมายของมาตรา 145 ศาลไม่จำกัดความมั่นคงของรัฐไว้ที่การแพร่ของยาเสพติดในประเทศ แต่รวมถึงผลต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ พันธกรณีตามอนุสัญญา และระบบเศรษฐกิจ ผลคือคดีขนส่งยาเสพติดออกนอกประเทศในปริมาณมากเข้าวรรคสาม (2) ได้
ความผิดฐานพยายาม ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 126 ให้ผู้พยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดรับโทษเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิดสำเร็จ5 การถูกจับก่อนขึ้นเครื่องบินจึงไม่ทำให้โทษลดลงเหมือนการพยายามกระทำความผิดทั่วไปตามประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งลงโทษสองในสาม
มาตรา 152 วรรคสอง ให้ศาลลงโทษจำคุกหรือปรับน้อยกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนดได้ เมื่อพิเคราะห์ความร้ายแรงของการกระทำ ฐานะทางเศรษฐกิจ และพฤติการณ์ แล้วมีเหตุอันสมควรเป็นการเฉพาะราย บทนี้ใช้ในชั้นที่ศาลกำหนดโทษ คดีนี้จำเลยไม่ได้ยกขึ้นในชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาจึงไม่รับวินิจฉัย หลักเดียวกันเกี่ยวกับคดีที่ถึงที่สุดแล้วปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 218/2567
วิธีพิจารณาความและพยานหลักฐาน
ประเด็นวิธีพิจารณาของคดีนี้คือการส่งสำนวนคดีโทษประหารชีวิตไปศาลอุทธรณ์ ภาระการนำสืบเหตุฉกรรจ์ และขอบเขตของฎีกา
การส่งสำนวนตามมาตรา 245 วรรคสอง คดีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาประหารชีวิตหรือจำคุกตลอดชีวิต ถ้าไม่มีการอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นต้องส่งสำนวนไปศาลอุทธรณ์ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาใช้กับคดียาเสพติดผ่านพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด มาตรา 36 และมาตรา 16 ศาลฎีกาเห็นว่าการส่งสำนวนเช่นนี้ไม่ใช่การอุทธรณ์ของจำเลย ข้อโต้แย้งที่จำเลยไม่ได้ยกขึ้นจึงไม่ได้รับการพิจารณาในชั้นฎีกา
การนำสืบเหตุฉกรรจ์เชิงนามธรรม จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่ได้นำสืบพฤติการณ์ที่กระทบความมั่นคงของรัฐ ศาลฎีกาเห็นว่าศาลวินิจฉัยจากข้อเท็จจริงที่ได้ความจากทางนำสืบของโจทก์ได้ เช่น ปริมาณ วิธีซุกซ่อน และปลายทาง ไม่จำเป็นต้องมีพยานที่เบิกความถึงผลกระทบโดยตรง
คำให้การชั้นสอบสวน ข้อเท็จจริงเรื่องการว่าจ้างและค่าจ้างมาจากคำให้การชั้นสอบสวนของจำเลย ซึ่งจำเลยยังรับสารภาพในชั้นพิจารณา ศาลจึงใช้ประกอบพฤติการณ์ได้
ผลต่อคดีอื่นและข้อจำกัด
หลักของคดีนี้ใช้กับคดีขนส่งยาเสพติดข้ามแดน และกับการวางแผนว่าจะอุทธรณ์หรือไม่ในคดีโทษสูง
ผลต่อผู้ต้องหาและจำเลย
ในคดีขนส่งยาเสพติดออกนอกประเทศปริมาณมาก ข้อต่อสู้ว่าไม่มีการแพร่ในประเทศไทยไม่ได้ทำให้พ้นวรรคสาม (2) ข้อต่อสู้ที่มีน้ำหนักกว่าคือบทบาทของจำเลยในการกระทำ และความเหมาะสมของโทษภายในอัตรา
จำเลยที่ประสงค์จะขอให้ลงโทษต่ำกว่าอัตราตามมาตรา 152 วรรคสอง ต้องยกขึ้นตั้งแต่ศาลชั้นต้นหรือในอุทธรณ์ของตน การไม่อุทธรณ์แล้วรอยกในชั้นฎีกาไม่ได้ผล
ผู้รับจ้างขนส่งได้รับโทษเท่าผู้กระทำความผิดสำเร็จแม้ถูกจับก่อนเดินทาง เพราะมาตรา 126
ข้อจำกัดในการนำไปใช้
การให้เหตุผลเรื่องพันธกรณีระหว่างประเทศผูกกับข้อเท็จจริงของคดีส่งออก คดีจำหน่ายภายในประเทศ ศาลวินิจฉัยความมั่นคงของรัฐจากความร้ายแรงในประเทศเป็นหลัก ดังในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3479/2569
ศาลไม่รับวินิจฉัยมาตรา 152 วรรคสองเพราะเหตุทางวิธีพิจารณา ไม่ได้วินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงของจำเลยเข้าเงื่อนไขหรือไม่
ความเห็นของสำนักงาน
สำนักงานเห็นว่าคำพิพากษาฉบับนี้ทำให้การตัดสินใจไม่อุทธรณ์ในคดีโทษประหารชีวิตมีผลมากกว่าที่ผู้ต้องหามักคาด เพราะแม้คดีจะขึ้นสู่ศาลอุทธรณ์โดยการส่งสำนวน ข้อขอลดโทษเฉพาะรายที่ไม่ได้ยกขึ้นจะไม่ได้รับการพิจารณาในชั้นฎีกา การทำอุทธรณ์ที่ระบุเหตุตามมาตรา 152 วรรคสองจึงควรทำภายในกำหนดเวลา
ตัวบทที่ศาลใช้
ถ้อยคำต่อไปนี้คัดคำต่อคำจากฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 145 คดีนี้ศาลปรับบทวรรคสาม (2)
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท
(๑) การกระทำเพื่อการค้า
(๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน
(๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี
(๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ
(๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย
(๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต
(๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม
(๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 126 ความผิดฐานพยายามกระทำความผิดร้ายแรง
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๒๖ผู้ใดพยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด ต้องระวางโทษตามที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิดสำเร็จ
ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 152 วรรคสอง เป็นบทที่จำเลยขอให้ลงโทษน้อยกว่าอัตรา
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๕๒ความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดตามประมวลกฎหมายนี้ที่มีโทษจำคุกและปรับ ให้ศาลลงโทษจำคุกและปรับด้วยเสมอ โดยคำนึงถึงการลงโทษในทางทรัพย์สินเพื่อป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด
ถ้าศาลเห็นว่าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งของผู้ใดเมื่อได้พิเคราะห์ถึงความร้ายแรงของการกระทำความผิด ฐานะทางเศรษฐกิจของผู้กระทำความผิดและพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องประกอบแล้ว กรณีมีเหตุอันสมควรเป็นการเฉพาะราย ศาลจะลงโทษจำคุกหรือปรับน้อยกว่าอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นก็ได้
คำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องอื่นที่เกี่ยวข้อง
คำพิพากษาต่อไปนี้วินิจฉัยเหตุฉกรรจ์ตามวรรคสามและมาตรา 152
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3479/2569 (เหตุฉกรรจ์เชิงนามธรรมไม่ผูกกับคำฟ้องและคำรับสารภาพ): เหตุฉกรรจ์เชิงนามธรรมไม่ผูกกับคำรับสารภาพ และปริมาณระดับร้อยกรัมยังไม่เข้าวรรคสาม
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2567 (ปริมาณที่มากบ่งชี้พฤติการณ์และผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ): ปริมาณ 300,000 เม็ดเข้าวรรคสาม (2)
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 218/2567 (คำขอตามมาตรา 152 หลังคดีถึงที่สุด): คำขอตามมาตรา 152 วรรคสองหลังคดีถึงที่สุด
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 65/2569 (ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้เมื่อศาลใช้กฎหมายใหม่แล้ว): การไม่อุทธรณ์ทำให้ขอกำหนดโทษใหม่ไม่ได้เมื่อศาลใช้กฎหมายใหม่แล้ว
คำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติดทั้ง 18 เรื่องพร้อมสรุปสั้นอยู่ในหน้าคลังคำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติด ส่วนลำดับขั้นของคดีตั้งแต่ถูกจับจนพ้นโทษอยู่ในหน้าเส้นทางคดี 9 ช่วง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฎีกา 531/2569
คำตอบต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2569 และตัวบทที่อ้างในหน้านี้
นำยาเสพติดไปส่งต่างประเทศ ถือว่ากระทบความมั่นคงของรัฐไทยหรือไม่
ศาลฎีกาในฎีกา 531/2569 ฟังว่ากระทบ เพราะยาเสพติดจำนวนมากจะแพร่ในประเทศปลายทาง และกระทบพันธกรณีระหว่างประเทศและความน่าเชื่อถือของประเทศไทย แม้ผู้กระทำไม่มีเจตนาให้แพร่ในประเทศไทย
ถูกจับก่อนขึ้นเครื่องบิน โทษลดลงเพราะเป็นเพียงการพยายามหรือไม่
ไม่ลด ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 126 ให้ผู้พยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดรับโทษเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิดสำเร็จ
ไม่อุทธรณ์แล้วขอลดโทษตามมาตรา 152 วรรคสองในชั้นฎีกาได้หรือไม่
ไม่ได้ ตามฎีกา 531/2569 เมื่อศาลอุทธรณ์ยืนความผิดและโทษในคดีที่ส่งสำนวนขึ้นไปตามกฎหมาย ข้อเท็จจริงยุติ ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย