ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย
สาระสำคัญ
- นิยามคำว่า จำหน่าย ในประมวลกฎหมายยาเสพติดรวมการมีไว้เพื่อจำหน่าย การมีไว้เพื่อจำหน่ายกับการพยายามจำหน่ายยาเสพติดส่วนหนึ่งของจำนวนเดียวกันจึงเป็นความผิดฐานจำหน่ายกรรมเดียว1
- มาตรา 153 ยังให้ศาลลดโทษผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญได้ แต่ต้องมีคำฟ้องหรือคำร้องของพนักงานอัยการ หรือคำร้องของผู้กระทำความผิด ศาลฎีกาจึงเห็นว่ากฎหมายใหม่ในส่วนนี้ไม่เป็นคุณ และใช้มาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิม2
- ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ฟังว่าการกระทำเป็นการก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชนตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) ไม่ใช่เพียงวรรคหนึ่งตามที่จำเลยฎีกา และไม่ถึงวรรคสาม (2) ตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย3
- โทษจำคุกรวม 40 ปีตามคำพิพากษาเดิมหนักกว่ากฎหมายใหม่ทั้งอัตราโทษและจำนวนกระทง ศาลกำหนดโทษใหม่เป็นจำคุก 16 ปีและปรับ 800,000 บาท ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 8 ปีและปรับ 400,000 บาท4
- การกำหนดโทษใหม่ตามพฤติการณ์ของจำเลยเช่นนี้ไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอหรือที่มิได้กล่าวในฟ้อง5
ฎีกา 2979/2566 ตัดสินเรื่องอะไร
ฎีกา 2979/2566 ตัดสินว่า ผู้ต้องโทษตามกฎหมายเดิมฐานมียาเสพติดไว้เพื่อจำหน่ายและฐานพยายามจำหน่าย ซึ่งได้รับการลดโทษเพราะให้ข้อมูลที่สำคัญตามมาตรา 100/2 มีสิทธิได้รับการกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด โดยศาลลงโทษฐานจำหน่ายเพียงกระทงเดียวตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) และยังคงใช้มาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมในการลดโทษ
คดีนี้เป็นคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) หลังคดีถึงที่สุด ศาลชั้นต้นกำหนดโทษใหม่ให้ แต่ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดยกคำร้อง ศาลฎีกาพิพากษากลับ ส่วนที่ว่าการกระทำเข้ามาตรา 145 วรรคใดและลงโทษได้กี่กระทง ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยมติที่ประชุมใหญ่
ข้อเท็จจริงในคดี
ข้อเท็จจริงต่อไปนี้สรุปจากคำพิพากษาฉบับเต็ม ข้อเท็จจริงในส่วนการกระทำความผิดฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ในคดีเดิม
- ศาลชั้นต้นพิพากษาตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ว่าจำเลยมีความผิดฐานมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และฐานพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน เป็นความผิดหลายกรรม ลงโทษกระทงละจำคุกตลอดชีวิตและปรับ 1,000,000 บาท ลดโทษกึ่งหนึ่ง คงจำคุกกระทงละ 25 ปี รวมจำคุก 50 ปีและปรับ 1,000,000 บาท
- ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้ปรับบทตามมาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมด้วย เพราะจำเลยได้ให้ข้อมูลที่สำคัญและเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการปราบปรามต่อเจ้าพนักงานตำรวจ ลงโทษกระทงละจำคุก 40 ปีและปรับ 800,000 บาท ลดกึ่งหนึ่ง รวมจำคุก 40 ปีและปรับ 800,000 บาท คดีถึงที่สุด
- ข้อเท็จจริงที่ยุติคือ จำเลยมีเมทแอมเฟตามีน 4,018 เม็ด สารบริสุทธิ์ 70.823 กรัม ไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย และพยายามจำหน่ายส่วนหนึ่งจำนวน 1,996 เม็ด สารบริสุทธิ์ 35.180 กรัม แก่สายลับผู้ล่อซื้อในราคา 140,000 บาท เจ้าพนักงานตำรวจทราบการกระทำของจำเลยจากผู้ต้องหาคดียาเสพติดที่เคยซื้อเมทแอมเฟตามีนจากจำเลย จึงวางแผนล่อซื้อและจับกุม
- ระหว่างรับโทษ ประมวลกฎหมายยาเสพติดใช้บังคับ จำเลยยื่นคำร้องขอให้กำหนดโทษใหม่ ศาลชั้นต้นกำหนดโทษใหม่ให้ลงโทษฐานพยายามจำหน่ายบทเดียว จำคุก 40 ปีและปรับ 800,000 บาท ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 20 ปีและปรับ 400,000 บาท ศาลอุทธรณ์แผนกคดียาเสพติดพิพากษากลับให้ยกคำร้อง จำเลยฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา
ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย
ประเด็นตามฎีกาของจำเลยคือจำเลยมีสิทธิได้รับการกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) หรือไม่ ศาลฎีกาต้องตอบคำถามย่อยสี่ข้อ
- การมีไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายกับการพยายามจำหน่ายยาเสพติดส่วนหนึ่งของจำนวนเดียวกัน เป็นความผิดกี่กรรมตามประมวลกฎหมายยาเสพติด
- ในส่วนการลดโทษเพราะให้ข้อมูลที่สำคัญ มาตรา 153 ของกฎหมายใหม่หรือมาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมเป็นคุณแก่จำเลย
- การกระทำของจำเลยเข้ามาตรา 145 วรรคหนึ่ง วรรคสอง (2) หรือวรรคสาม (2)
- การกำหนดโทษใหม่ตามบทที่ศาลเห็นว่าถูกต้องเป็นการพิพากษาเกินคำขอหรือที่มิได้กล่าวในฟ้องหรือไม่
ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร
ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้กำหนดโทษจำเลยใหม่ตามประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา 90 และมาตรา 145 วรรคสอง (2) ประกอบมาตรา 126 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 80 และพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 100/2 ลงโทษฐานพยายามจำหน่ายเมทแอมเฟตามีนเพียงกระทงเดียว จำคุก 16 ปีและปรับ 800,000 บาท ลดกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 8 ปีและปรับ 400,000 บาท
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2979/2566 (ประชุมใหญ่)6
นิยามคำว่า จำหน่าย ในมาตรา 1 ของประมวลกฎหมายยาเสพติดรวมถึงการมีไว้เพื่อจำหน่าย การมีไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายและการพยายามจำหน่ายจึงเป็นความผิดอย่างเดียวกัน คือการจำหน่าย ต้องลงโทษตามมาตรา 90 และมาตรา 145 เพียงบทเดียว7
มาตรา 153 ยังให้อำนาจศาลลงโทษผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญน้อยกว่าอัตราโทษขั้นต่ำ แต่กำหนดหลักเกณฑ์ให้โจทก์ระบุในคำฟ้องหรือยื่นคำร้อง หรือให้ผู้กระทำความผิดยื่นคำร้องต่อศาล กฎหมายใหม่ในส่วนนี้จึงไม่เป็นคุณ ต้องใช้มาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิม ส่วนการพยายามกระทำความผิด เมื่อลงโทษตามมาตรา 90 และมาตรา 145 ของกฎหมายใหม่แล้ว ต้องใช้มาตรา 126 ของกฎหมายใหม่ด้วย8
โดยมติที่ประชุมใหญ่ ศาลฎีกาฟังว่าจำเลยมีพฤติการณ์ลักลอบจำหน่าย และหากเมทแอมเฟตามีนของกลางถูกจำหน่ายออกไปย่อมแพร่กระจายไปยังผู้เสพหลายคน การกระทำจึงเป็นการก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชนตามมาตรา 145 วรรคสอง (2) แต่รับฟังไม่ได้ว่าเป็นการทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไปตามวรรคสาม (2)
การพยายามจำหน่าย 1,996 เม็ดซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ 4,018 เม็ดที่มีไว้เพื่อจำหน่ายเป็นกรรมเดียว โทษตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงหนักกว่าโทษตามกฎหมายใหม่ทั้งในเรื่องการกำหนดโทษและจำนวนกระทง ศาลมีอำนาจกำหนดโทษใหม่ตามมาตรา 3 (1) และไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอ
“กฎหมายใหม่จึงไม่เป็นคุณแก่จำเลย ต้องบังคับตามกฎหมายเดิมซึ่งใช้ในขณะกระทำความผิด”
“จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวลงโทษได้เพียงกระทงเดียว”
ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของจำเลย เพราะไม่ทำให้ผลแห่งคดีเปลี่ยนแปลงไป ค่าปรับที่ไม่ชำระให้จัดการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29 และมาตรา 30 และให้กักขังแทนค่าปรับได้เกิน 1 ปีแต่ไม่เกิน 2 ปี
เหตุผลของศาลฎีกา
เหตุผลของศาลแบ่งได้เป็นสี่ส่วน ตามลำดับที่ศาลวินิจฉัย
ส่วนที่หนึ่ง ฐานความผิด กฎหมายเดิมแยกการมีไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายกับการจำหน่ายเป็นคนละฐาน ศาลในคดีเดิมจึงลงโทษสองกระทง แต่ประมวลกฎหมายยาเสพติดนิยามคำว่า จำหน่าย ให้รวมถึงการมีไว้เพื่อจำหน่าย เมื่อเมทแอมเฟตามีนที่พยายามจำหน่ายเป็นส่วนหนึ่งของจำนวนที่มีไว้เพื่อจำหน่าย การกระทำทั้งหมดจึงเป็นการจำหน่ายกรรมเดียว แนวเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566
ส่วนที่สอง การลดโทษเพราะให้ข้อมูล ศาลเปรียบเทียบมาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมกับมาตรา 153 ของกฎหมายใหม่ ทั้งสองบทให้ศาลลงโทษน้อยกว่าอัตราโทษขั้นต่ำได้ แต่มาตรา 153 เพิ่มหลักเกณฑ์ว่าพนักงานอัยการต้องระบุในคำฟ้องหรือยื่นคำร้องต่อศาล หรือผู้กระทำความผิดต้องยื่นคำร้องเอง ศาลจึงจะใช้ดุลพินิจได้ หลักเกณฑ์ที่เพิ่มขึ้นทำให้กฎหมายใหม่ในส่วนนี้ไม่เป็นคุณแก่จำเลย9
ส่วนที่สาม การพยายามกระทำความผิด มาตรา 126 ของกฎหมายใหม่ให้ลงโทษผู้พยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติดเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิดสำเร็จ ทำนองเดียวกับมาตรา 7 ของพระราชบัญญัติมาตรการในการปราบปรามผู้กระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด พ.ศ. 2534 เมื่อศาลลงโทษตามมาตรา 90 และมาตรา 145 ของกฎหมายใหม่ซึ่งเป็นคุณแล้ว จึงต้องใช้มาตรา 126 ของกฎหมายใหม่ประกอบด้วย
ส่วนที่สี่ วรรคของมาตรา 145 ที่ประชุมใหญ่ของศาลฎีกาพิจารณาปริมาณยาเสพติดประกอบพฤติการณ์ที่ได้ความ คือเจ้าพนักงานทราบการกระทำของจำเลยจากผู้ต้องหาที่เคยซื้อเมทแอมเฟตามีนจากจำเลย และจับกุมได้ด้วยการล่อซื้อ จึงฟังว่าจำเลยมีพฤติการณ์ลักลอบจำหน่าย และของกลางจำนวนนี้โดยสภาพจะแพร่ไปยังผู้เสพหลายคนหากถูกจำหน่ายออกไป การกระทำจึงเข้าวรรคสอง (2) แต่ข้อเท็จจริงไม่พอให้ฟังว่าเป็นผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไปตามวรรคสาม (2)10
เมื่ออัตราโทษตามมาตรา 145 วรรคสอง คือจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท และศาลลงโทษได้เพียงกระทงเดียว โทษจำคุกรวม 40 ปีตามคำพิพากษาเดิมย่อมหนักกว่าโทษตามกฎหมายใหม่ ศาลจึงกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1)11
หลักกฎหมายสารบัญญัติที่คดีนี้วาง
คดีนี้วางหลักกฎหมายสารบัญญัติสามเรื่อง ได้แก่ ความผิดฐานจำหน่ายตามประมวลกฎหมายยาเสพติด การเลือกบทที่เป็นคุณตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 และเกณฑ์ของมาตรา 145 วรรคสอง (2)
ประการที่หนึ่ง การจำหน่ายตามประมวลกฎหมายยาเสพติดครอบคลุมการมีไว้เพื่อจำหน่าย การมียาเสพติดจำนวนหนึ่งไว้เพื่อจำหน่ายแล้วพยายามจำหน่ายส่วนหนึ่งของจำนวนนั้นจึงเป็นกรรมเดียว คำพิพากษาตามกฎหมายเดิมที่ลงโทษสองกระทงย่อมหนักกว่ากฎหมายใหม่ในเรื่องจำนวนกระทง ซึ่งเป็นเหตุให้กำหนดโทษใหม่ได้แม้อัตราโทษของแต่ละกระทงจะไม่หนักกว่า ดังที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567 ด้วย
ประการที่สอง ในการเลือกบทที่เป็นคุณตามมาตรา 3 คดีนี้ศาลใช้กฎหมายใหม่ในส่วนฐานความผิด อัตราโทษ และการพยายามกระทำความผิด แต่ใช้กฎหมายเดิมในส่วนการลดโทษเพราะให้ข้อมูล เพราะมาตรา 100/2 ไม่มีหลักเกณฑ์เรื่องคำฟ้องหรือคำร้อง ผู้ต้องโทษที่เคยได้รับประโยชน์จากมาตรา 100/2 ในคดีเดิมจึงไม่เสียประโยชน์นั้นเมื่อศาลกำหนดโทษใหม่ ซึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4000/2569 ใช้หลักเดียวกัน12
ประการที่สาม มาตรา 145 วรรคสอง (2) ใช้กับการกระทำที่ก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน ศาลอนุมานจากพฤติการณ์ลักลอบจำหน่ายและปริมาณที่โดยสภาพจะถึงผู้เสพหลายคน ส่วนวรรคสาม (2) ต้องมีข้อเท็จจริงที่แสดงผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป เทียบกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2567 ซึ่งศาลถือปริมาณที่มากเป็นข้อบ่งชี้ผลกระทบในระดับวรรคสาม
วิธีพิจารณาความและพยานหลักฐาน
ในทางวิธีพิจารณา คดีนี้แสดงขอบเขตของการกำหนดโทษใหม่หลังคดีถึงที่สุด และอำนาจของศาลในการปรับบทในชั้นนั้น
การกำหนดโทษใหม่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 (1) เริ่มจากคำร้องของผู้กระทำความผิดหรือพนักงานอัยการ หรือเมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาล คดีนี้ศาลใช้ข้อเท็จจริงที่ยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ในคดีเดิม ทั้งจำนวนเม็ด สารบริสุทธิ์ ราคา และการให้ข้อมูล13
ศาลปรับบทตามกฎหมายใหม่จากข้อเท็จจริงที่ยุตินั้น และวินิจฉัยว่าการกำหนดโทษตามมาตรา 90 มาตรา 145 วรรคสอง (2) ประกอบมาตรา 126 ตามพฤติการณ์ของจำเลย ไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอหรือที่มิได้กล่าวในฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 192 วรรคหนึ่ง ซึ่งใช้กับคดียาเสพติดโดยผลของพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ. 2550 มาตรา 314
จำเลยฎีกาได้เพราะได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา และศาลฎีกาไม่วินิจฉัยฎีกาข้ออื่นที่ไม่ทำให้ผลแห่งคดีเปลี่ยนแปลง ในทางพยานหลักฐาน ข้อเท็จจริงที่ว่าเจ้าพนักงานทราบการกระทำจากผู้ซื้อรายก่อนและวางแผนล่อซื้อ เป็นข้อเท็จจริงที่ศาลใช้ประกอบปริมาณเพื่อวินิจฉัยวรรคของมาตรา 145 ผู้ต้องโทษที่ยื่นคำร้องจึงควรตรวจคำพิพากษาเดิมว่ามีพฤติการณ์ใดบันทึกไว้บ้าง
ผลต่อคดีอื่นและข้อจำกัด
ผลของคำพิพากษานี้ต่อคดีอื่นอยู่ที่ผู้ต้องโทษตามกฎหมายเดิมซึ่งได้รับการลดโทษเพราะให้ข้อมูล และถูกลงโทษหลายกระทงในฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายกับฐานจำหน่าย
ผลต่อผู้ต้องหาและจำเลย
ผู้ต้องโทษตามกฎหมายเดิมที่ถูกลงโทษสองกระทงในฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายและฐานจำหน่ายหรือพยายามจำหน่ายยาเสพติดจำนวนเดียวกัน มีเหตุยื่นคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ เพราะกฎหมายใหม่ลงโทษได้เพียงกระทงเดียว ขั้นตอนอยู่ในหน้าการขอกำหนดโทษใหม่
ผู้ที่เคยได้รับการลดโทษตามมาตรา 100/2 ไม่ต้องเริ่มกระบวนการตามมาตรา 153 ใหม่ ศาลใช้มาตรา 100/2 ต่อไปในการกำหนดโทษใหม่
ผลของการกำหนดโทษใหม่ในคดีนี้ลดโทษจำคุกจาก 40 ปีเหลือ 8 ปี เพดานจำคุก 20 ปีของมาตรา 145 วรรคสองจึงมีผลต่อโทษมาก เมื่อศาลไม่ฟังว่าการกระทำเข้าวรรคสาม
ข้อจำกัดในการนำไปใช้
คดีนี้ข้อเท็จจริงเรื่องการให้ข้อมูลยุติแล้วในคดีเดิม ผู้ที่ไม่เคยได้รับการลดโทษตามมาตรา 100/2 ในคดีเดิมไม่อาจอ้างคำพิพากษานี้เพื่อขอให้ลดโทษในชั้นกำหนดโทษใหม่
วรรคของมาตรา 145 ขึ้นกับพฤติการณ์ของแต่ละคดี คดีที่มีข้อเท็จจริงแสดงการค้าเป็นปกติหรือเครือข่าย ศาลอาจปรับบทเป็นวรรคสอง (1) หรือวรรคสามได้
ความเห็นของสำนักงาน
ในคำร้องขอกำหนดโทษใหม่ สำนักงานเห็นว่าควรตรวจคำพิพากษาเดิมสามเรื่องก่อนยื่น คือจำนวนกระทงที่ศาลลงโทษ บทลดโทษที่ศาลใช้ และพฤติการณ์ที่ศาลบันทึกไว้ เพราะทั้งสามเรื่องเป็นตัวกำหนดว่าโทษเดิมหนักกว่ากฎหมายใหม่หรือไม่ และศาลจะปรับบทวรรคใด
ตัวบทที่ศาลใช้
ตัวบทที่ศาลใช้ในการกำหนดโทษใหม่ ยกถ้อยคำตามกฎหมายที่ใช้บังคับ
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3 เป็นฐานอำนาจในการกำหนดโทษใหม่หลังคดีถึงที่สุด
ตัวบท · ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้
(๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้
(๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง
มาตรา 153 ของประมวลกฎหมายยาเสพติด เป็นบทลดโทษเพราะให้ข้อมูลที่ศาลเปรียบเทียบกับมาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิม
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๕๓ถ้าศาลเห็นว่าผู้กระทำความผิดผู้ใดได้ให้ข้อมูลที่สำคัญและเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดต่อเจ้าพนักงาน ป.ป.ส. หรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจซึ่งเป็นผู้จับกุม หรือพนักงานสอบสวนในคดีนั้น เมื่อพนักงานอัยการระบุในคำฟ้องหรือยื่นคำร้องต่อศาล ศาลจะลงโทษผู้นั้นน้อยกว่าอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นก็ได้
กรณีที่ผู้กระทำความผิดได้เคยให้ข้อมูลที่สำคัญและเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดตามวรรคหนึ่ง ถ้าพนักงานอัยการไม่ระบุในคำฟ้องหรือยื่นคำร้องต่อศาล ผู้กระทำความผิดนั้นอาจยื่นคำร้องต่อศาลตามมาตรานี้ได้
มาตรา 145 กำหนดอัตราโทษตามพฤติการณ์ คดีนี้ศาลปรับบทตามวรรคสอง (2)
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๔๕ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก จำหน่าย หรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษในประเภท ๑ อันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๙๐ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านห้าแสนบาท
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สองแสนบาทถึงสองล้านบาท
(๑) การกระทำเพื่อการค้า
(๒) การก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชน
(๓) การจำหน่ายแก่บุคคลอายุไม่เกินสิบแปดปี
(๔) การจำหน่ายในบริเวณสถานศึกษา สถานอันเป็นที่เคารพในทางศาสนาของหมู่ชนใด หรือสถานที่ราชการ
(๕) การกระทำโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่เข็ญว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย
(๖) การกระทำโดยมีอาวุธหรือใช้อาวุธ
ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองเป็นการกระทำดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ห้าแสนบาทถึงห้าล้านบาท หรือประหารชีวิต
(๑) การกระทำโดยหัวหน้า ผู้มีหน้าที่สั่งการ หรือผู้มีหน้าที่จัดการในเครือข่ายอาชญากรรม
(๒) การทำให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐหรือความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป
มาตรา 126 ใช้กับการพยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด
ตัวบท · ประมวลกฎหมายยาเสพติด มาตรา ๑๒๖ผู้ใดพยายามกระทำความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับยาเสพติด ต้องระวางโทษตามที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิดสำเร็จ
คำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องอื่นที่เกี่ยวข้อง
คำพิพากษาต่อไปนี้วินิจฉัยประเด็นที่ต่อเนื่องกัน
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4000/2569 (การลงโทษน้อยกว่าอัตราขั้นต่ำเพราะให้ข้อมูล): ใช้มาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมในการกำหนดโทษใหม่เช่นเดียวกัน และกำหนดโทษใหม่ให้จำเลยที่ไม่ได้ฎีกาด้วย
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2609/2566 (มีไว้เพื่อจำหน่ายกับพยายามจำหน่ายเป็นความผิดเดียวกัน): วินิจฉัยว่าการมีไว้เพื่อจำหน่ายกับการพยายามจำหน่ายเป็นความผิดเดียวกัน
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2567 (ขายให้สายลับโดยไม่มีพฤติการณ์อื่นยังไม่ใช่การกระทำเพื่อการค้า): กำหนดโทษใหม่เพราะจำนวนกระทง แม้อัตราโทษแต่ละกระทงไม่หนักกว่า
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2610/2566 (กำหนดโทษใหม่ได้เฉพาะเมื่อโทษเดิมหนักกว่ากฎหมายใหม่): อธิบายเงื่อนไขว่าโทษเดิมต้องหนักกว่าโทษตามกฎหมายใหม่
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2567 (ปริมาณที่มากบ่งชี้พฤติการณ์และผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ): กรณีที่ศาลฟังว่าเข้ามาตรา 145 วรรคสาม (2)
คำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติดทั้ง 18 เรื่องพร้อมสรุปสั้นอยู่ในหน้าคลังคำพิพากษาศาลฎีกาคดียาเสพติด ส่วนลำดับขั้นของคดีตั้งแต่ถูกจับจนพ้นโทษอยู่ในหน้าเส้นทางคดี 9 ช่วง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฎีกา 2979/2566
คำถามที่ผู้ต้องโทษและครอบครัวมักถามเกี่ยวกับคำพิพากษานี้
เคยได้ลดโทษเพราะให้ข้อมูลตามกฎหมายเดิม เมื่อขอกำหนดโทษใหม่ต้องให้อัยการยื่นคำร้องตามมาตรา 153 อีกหรือไม่
ไม่ต้อง ศาลฎีกาในคดีนี้เห็นว่ามาตรา 100/2 ของกฎหมายเดิมเป็นคุณกว่า และใช้มาตรา 100/2 ในการกำหนดโทษใหม่
ถูกลงโทษทั้งฐานมีไว้เพื่อจำหน่ายและฐานจำหน่าย จะขอให้รวมเป็นกระทงเดียวได้หรือไม่
ได้ เมื่อยาเสพติดที่จำหน่ายหรือพยายามจำหน่ายเป็นส่วนหนึ่งของจำนวนที่มีไว้เพื่อจำหน่าย ศาลถือเป็นกรรมเดียวตามนิยามคำว่า จำหน่าย ในประมวลกฎหมายยาเสพติด
ศาลจะกำหนดโทษใหม่ตามวรรคใดของมาตรา 145
ศาลพิจารณาจากพฤติการณ์ที่ยุติในคดีเดิม คดีนี้ศาลฟังว่าเป็นการก่อให้เกิดการแพร่กระจายในกลุ่มประชาชนตามวรรคสอง (2) ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 20 ปี